การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบทบาทของนายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้ว ที่มีต่อการสาธารณสุขไทย (2) เพื่อค้นหาลักษณะและบทบาทความเป็นผู้นำของนายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้ว (3) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทความเป็นผู้นำของนายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้ว กับประชาสังคม ในกระทรวงสาธารณสุข และ (4) เพื่อศึกษาลักษณะประชาสังคมในกระทรวงสาธารณสุขผ่านบทบาทความเป็น ผู้นำของนายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้ว วิธีการศึกษาใช้เทคนิคการทำบันทึกประวัติชีวิตบุคคล แบบกึ่งอัตชีวประวัติ อาศัยการเก็บข้อมูล เน้นการสัมภาษณ์นายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้ว และบุคคลผู้เกี่ยวข้องประกอบกับการเก็บข้อมูลจากเอกสาร ผลการศึกษาพบว่า นายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้วเป็นผู้ที่ทำคุณประโยชน์ต่อการสาธารณสุข ไทยมากมาย อาทิ เป็นแพทย์ยุคบุกเบิกการแพทย์แผนปัจจุบัน ต่อมาได้รับราชการในกระทรวงสาธารณสุข และผลักดันให้เกิดโรงพยาบาลประจำจังหวัดครบทุกจังหวัด นอกจากนี้ยังเป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญใน การปรับปรุงการบริหารกระทรวงสาธารณสุขในปี พ.ศ.2517 ซึ่งการปรับปรุงที่เกิดขึ้นเป็นรากฐาน การบริหารงานของกระทรวงสาธารณสุขต่อมาจวบจนปัจจุบันบทบาทและผลงานของนายแพทย์เสมจึง เป็นที่ประจักษ์ว่าได้ทำให้การสาธารณสุขของไทยพัฒนาเป็นอย่างมาก จากเส้นทางของการต่อสู้และการทำงานทำให้นายแพทย์เสมเป็นเสมือนเสาหลัก แห่งคุณงามความดี การพร่ำสอนถึงคุณค่าแห่งคุณธรรมให้แก่บรรดานายแพทย์รุ่นใหม่ ทำให้ท่านเป็นที่รู้จักในแง่ของผู้นำที่ซื่อสัตย์ เรียบง่าย จริงใจ และยุติธรรม คุณธรรม เหล่านี้ประจักษ์ได้ชัดเจนโดยการยกย่องเชิดชูจากบรรดาข้าราชการในกระทรวงสาธารณ สุขทั้งจากงานเขียนมากมายและจากการเล่าขานกันว่า นายแพทย์เสม พริ้งพวงแก้วเป็น พ่อ เป็น ปูชนียบุคคลของกระทรวงสาธารณสุข อย่างแท้จริง ด้านพัฒนาการของประชาสังคมของกระทรวงสาธารณสุข ลักษณะของประชาสังคม เริ่มขึ้นพร้อมกับการนำเสนอบุคคลผู้มีคุณธรรมอันยิ่งใหญ่ โดยพบว่าประชาสังคม มีลักษณะการก่อตัวโดยเริ่มจากจิตสำนึกของคนที่มองเห็นปัญหา นำไปสู่การรวมกลุ่ม กันแก้ปัญหาและมีการติดต่อสื่อสารกันอย่างสม่ำเสมอ กลุ่มประชาสังคมนี้คือ ชมรมแพทย์ชนบท ซึ่งภายหลังได้เกิด มูลนิธิแพทย์ชนบท ขึ้นมาร่วมช่วยแก้ ปัญหาที่เกี่ยวกับการแพทย์ และปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการทุจริตและความไม่ยุติ ธรรมในการบริหารงาน โดยลักษณะการทำงานของกลุ่มเชื่อมโยงกันอย่างไม่เป็นทางการ ทั้งชมรมแพทย์ชนบทและมูลนิธิแพทย์ชนบท เชื่อมโยงกับนายแพทย์เสม ด้วย ลักษณะที่ตรงกันของมาตรฐานทางจริยธรรมเป็นประการสำคัญ