การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ของอุตสาหกรรมเครื่องปั้นดินเผาพื้นเมืองจังหวัดนนทบุรี โดยศึกษาเฉพาะกรณีกระถางดินเผาเกี่ยวกับการผลิต การตลาด การจ้างงาน ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการถดถอย ของอุตสาหกรรมและแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนา ทำการ เก็บรวบรวมข้อมูลจากหน่วยผลิตระดับโรงงาน จำนวน 11 โรงงาน ระดับครัวเรือน 7 ครัวเรือน และหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์เนื้อหา ต้นทุนการผลิตและ สมการการผลิต ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ การวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากผู้ประกอบการ ทั้งใน ระดับโรงงานและระดับครัวเรือนเกี่ยวกับต้นทุนการผลิต และสมการการผลิต แสดงให้เห็นว่าอุตสาหกรรมเครื่องปั้น ดินเผาพื้นเมือง เป็นอุตสาหกรรมที่มีการใช้แรงงานเป็น ปัจจัยสำคัญในการผลิต มีการสร้างงานและเพิ่มรายได้ให้ กับประชาชนในท้องถิ่น ผู้ประกอบการส่วนใหญ่มีประสบการณ์การทำเครื่อง ปั้นดินเผามามากกว่า 15 ปี หน่วยผลิตระดับโรงงานจะมี การจ้างแรงงานทุกขั้นตอนการผลิต หน่วยผลิตระดับครัวเรือน จะใช้แรงงานในครัวเรือนเป็นหลัก แรงงานแบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ ช่างปั้น ช่างเตาเผา คนงานโม่ดินหรือ ผสมดิน และคนงานทั่วไป อัตราค่าตอบแทนสำหรับช่างปั้น จะคิดเป็นชิ้นงาน ช่างเตาเผาจะจ่ายค่าจ้างเป็นกะเวลา ของการทำงาน คนงานโม่ดินและคนงานทั่วไปจะจ่ายค่าจ้าง เป็นรายวัน ขนาดของกระถางดินเผาที่ผลิตส่วนใหญ่จะมี เส้นผ่าศูนย์กลาง 12 นิ้ว 10 นิ้ว และ 8 นิ้ว จำหน่าย เป็นเถา ๆ ละ 3 ใบ ราคาเฉลี่ยเถาละ 26 บาท โดยจำหน่ายให้กับพ่อค้าคนกลางที่รับซื้อเป็นประจำ บางหน่วยผลิตมีการขายส่งให้กับร้านค้าปลีกและมีร้าน ค้าปลีกเป็นของตนเอง ต้นทุนการผลิตของทุกหน่วยผลิตเฉลี่ยต่อเถา เท่ากับ 19.58 บาท จำแนกเป็นต้นทุนคงที่เฉลี่ย 0.87 บาท ต้นทุนแปรผันเฉลี่ย 18.71 บาท ถ้าจำแนกต้นทุนการผลิต ตามขนาดการผลิตแล้วพบว่า ต้นทุนการผลิตระดับครัวเรือน สูงกว่าระดับโรงงาน โดยต้นทุนการผลิตระดับครัวเรือน เฉลี่ย 22.57 บาท ต้นทุนการผลิตระดับโรงงานเฉลี่ย 19.21 บาท หน่วยผลิตระดับครัวเรือนและระดับโรงงาน มีรายได้เฉลี่ยต่อปีเท่ากับ 65,604.29 บาท และ 468,918.18 บาท ตามลำดับ ประสิทธิภาพหน่วยสุดท้ายของการใช้ปัจจัยแรงงาน มีค่ามากกว่าปัจจัยทุน ถ้าพิจารณาตามขนาดการผลิต พบว่า หน่วยผลิตระดับโรงงานมีค่าประสิทธิภาพหน่วยสุดท้ายของ การใช้ปัจจัยแรงงานและปัจจัยทุน สูงกว่าหน่วยผลิตระดับ ครัวเรือนทั้ง 2 ปัจจัย ส่วนหน่วยผลิตที่มีประสิทธิภาพ การผลิตเชิงเทคนิคนั้น พบว่ามีอยู่ร้อยละ 44.44 ของ หน่วยผลิตทั้งหมด ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการถดถอยของอุตสาหกรรม ประกอบด้วย ความต้องการสินค้าของตลาดลดลง ปัจจัย การผลิตมีราคาสูงขึ้น กระถางดินเผามีราคาถูก การขาด แคลนช่างปั้น และการไม่รวมกลุ่มของผู้ประกอบการ สำหรับ แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนานั้นได้แก่ ต้องมีการเก็บ รวบรวมข้อมูลและเครื่องปั้นดินเผาพื้นเมืองประเภทต่าง ๆ ของบ้านเกาะเกร็ด ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันปรับปรุง หลักสูตรวิชาเครื่องปั้นดินเผาของโรงเรียนในชุมชนเพื่อ สร้างแรงจูงใจให้คนรุ่นใหม่เกิดความสนใจ ก่อตั้งชมรม หรือสหกรณ์ผู้ประกอบการ ฟื้นฟูการทำเครื่องปั้นดินเผาแบบ ศิลปะมอญโบราณให้แพร่หลาย ปรับปรุงรูปแบบผลิตภัณฑ์ ให้มีรูปแบบต่าง ๆ และการพัฒนาพื้นที่เกาะเกร็ดให้เป็น สถานที่ท่องเที่ยวในเชิงการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมและการ ประกอบอาชีพของชุมชน