การศึกษาครั้งนี้ เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบพฤติกรรมสุขภาพเกี่ยวกับการใช้ สมุนไพรเพื่อรักษาอาการป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ ในงานสาธารณสุขมูลฐาน ในอำเภอ บางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ตามตัวแปร เพศ อายุ ระดับการศึกษา สถานภาพสมรส อาชีพ รายได้ ประสบการณ์การใช้สมุนไพร และแหล่งข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับสมุนไพร และศึกษา ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้กับเจตคติ ความรู้กับการปฏิบัติ และเจตคติกับการปฏิบัติ เกี่ยวกับการใช้สมุนไพร เพื่อรักษาอาการป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ ในงานสาธารณสุขมูลฐาน กลุ่มตัวอย่าง เป็นอาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จำนวน 226 คน เป็นชาย 100 คน และหญิง 126 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น และ กำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่าง โดยใช้ตารางสุ่มของ เครซี่และมอร์แกน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เป็นแบบทดสอบและแบบสอบถาม ที่ผู้วิจัย สร้างขึ้น และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้คอมพิวเตอร์ โปรแกรมสำเร็จรูป เอส พี เอส เอส เพื่อหาค่าร้อยละ คะแนนเฉลี่ย ความเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบค่าที (t-test) วิเคราะห์ความ แปรปรวนแบบทางเดียวหรือทดสอบค่าเอฟ (F-test) และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบ เพียร์สัน ผลการศึกษาพบว่า 1. อาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีพฤติกรรมสุขภาพ ด้านความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้สมุนไพรเพื่อรักษาอาการป่วยโรคระบบ ทางเดินหายใจ ในงานสาธารณสุขมูลฐาน อยู่ในระดับ ปานกลาง ดี และพอใช้ ตามลำดับ 2. อาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ที่มีเพศ อายุ และระดับการศึกษาต่างกัน มีความรู้และเจตคติเกี่ยวกับการใช้สมุนไพรเพื่อรักษาอาการ ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ ในงานสาธารณสุขมูลฐาน ไม่แตกต่างกัน แต่มีการปฏิบัติแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3. อาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ที่มีสถานภาพ สมรสต่างกัน มีเจตคติและการปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้สมุนไพรเพื่อการรักษาอาการป่วยโรคระบบ ทางเดินหายใจ ในงานสาธารณสุขมูลฐาน ไม่แตกต่างกัน แต่มีความรู้แตกต่างกันอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 4. อาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ที่มีอาชีพ ประสบการณ์การใช้สมุนไพร และได้รับข้อมูลข่าวสาร จากแหล่งที่ต่างกัน มีความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้สมุนไพรเพื่อการรักษาอาการป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ ในงาน สาธารณสุขมูลฐาน ไม่แตกต่างกัน 5. อาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ที่มีรายได้ ต่างกัน มีเจตคติเกี่ยวกับการใช้สมุนไพรเพื่อรักษาอาการป่วยโรคระบบทางเดินหายใจในงาน สาธารณสุขมูลฐาน ไม่แตกต่างกัน แต่มีความรู้และการปฏิบัติแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .05 6. ความรู้กับการปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้สมุนไพรเพื่อรักษาอาการป่วยโรคระบบทางเดิน หายใจในงานสาธารณสุขมูลฐาน ของอาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพานจังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ ไม่มีความสัมพันธ์กัน ส่วนความรู้กับเจตคติ และเจตคติกับการปฏิบัติ เกี่ยวกับการใช้สมุนไพรเพื่อรักษาอาการป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ ในงานสาธารณสุขมูลฐาน ของอาสาสมัครพัฒนาสังคม ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีความสัมพันธ์กัน ทางบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05