ความมุ่งหมายของการวิจัยนี้เพื่อศึกษาถึงอุดมคติเกี่ยวกับผู้นำ ในวรรณกรรมอีสานประเภทวรรณกรรมคำสอน จำนวน 14 เรื่องคือ ขุนบรม ชนะสันทะยอยคำสอน ฮีตสิสอบคลองสิบสี่ คำกลอนเรื่อง ปู่สอนหลาน กาพย์ปูสอนหลาน กาพย์หลานสอนปู่ ธรรมดาสอนโลก กาพย์วิฑูรย์บัณฑิต กาพย์โอนซาสอน คำกลอนสอนโลก เสียวสวาสดิ์ พญาคำกองสอนไพร่ สิริจันโทวาทยอดคำสอน ตำนานเรื่อง พยาอินทร์โปรดโลก คุณสมบัติของผู้นำตามอุดมคตินั้น จะต้องเป็น ผู้ที่ปกครองบ้านเมืองด้วยหลักคุณธรรม นำเอาธรรมะนำใช้ ในการปกครองประชาชน ลักษณะการปกครองดังกล่าวมีพื้นฐาน มาจากความเชื่อในหลักธรรมของพุทธศาสนาซึ่งเชื่อกันว่า ผู้นำที่ดี ปกครองอาณาประชาราษฎร์ได้ร่มเย็นเป็นสุข บ้านเมืองอุดมสมบูรณ์ และเจริญรุ่งเรืองจะต้องเป็นผู้ทรงไว้ซึ่ง ทศพิธราชธรรม ผู้นำยังต้องประพฤติปฏิบัติตามแบบแผนของสังคมที่กำหนดเอาไว้ใน ฮีตคลอง อันเป็นแนวทางในการประพฤติปฏิบัติที่สืบทอดกันมา ตั้งแต่สมัยโบราณ ผู้นำยังมีหน้าที่ในการบำบัดทุกข์บำรุงสุขให้แก่ อาณาประชาราษฎร์ให้ความรักและช่วยเหลือเกื้อกูลต่อผู้ที่ได้รับ ความยากลำบาก วางนโยบายการปกครองให้เหมาะสม ตลอดจนให้การอบรมสั่งสอนแก่ข้าราชการ ขุนนาง และประชาชนทั่วไปให้ปฏิบัติตนให้ถูกต้องตามแนวทางของสังคม เพื่อให้สังคมเกิดความสงบสุข การทำนุบำรุงพุทธศาสนา และพระสงฆ์ถือเป็นหน้าที่โดยตรงของผู้นำบ้านเมืองมีความสุข ได้นั้นขึ้นอยู่กับศรัทธาความเชื่อของประชาชนที่มีต่อศาสนา ผู้นำในฐานที่เป็นองค์อุปถัมภ์ศาสนาจะต้องปฏิบัติให้เป็นแบบอย่าง แก่อาณาประชาราษฎร์ เพื่อเป็นการสืบทอดพระศาสนา และยังผลให้เกิดความสงบสุขในสังคม วรรณกรรมอีสาน ประเภทวรรณกรรมคำสอนยังสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะของสังคม ที่พึงประสงค์ว่า เป็นสังคมที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีความเสมอภาค และไม่เบียดเบียนกัน ทุกคนอยู่กันอย่างสงบสุข เกื้อกูล และแบ่งปันให้ทานซึ่งกันและกัน