ความสามารถในการจัดทำแผนปฏิบัติการนับว่าเป็นสิ่งที่มีความสำคัญต่อการ ดำเนินงานสาธารณสุขให้บรรลุวัตถุประสงค์อย่างมีประสิทธิภาพ การวิจัยครั้งนี้มี วัตถุประสงค์เพื่อวัดระดับความสามารถในการจัดทำแผนปฏิบัติการของหัวหน้าสถานีอนามัย และหาความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ การรับรู้เกี่ยวกับการวางแผน และปัจจัยจูงใจกับ ความสามารถในการจัดทำแผนปฏิบัติการโดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเอง เก็บรวบรวม ข้อมูลจากหัวหน้าสถานีอนามัย ที่ได้รับการแต่งตั้งหรือรักษาการในตำแหน่งหัวหน้า สถานีอนามัยตั้งแต่ 1 ปีขึ้นไป (จากปีงบประมาณ 2544) จำนวน 314 คน ระหว่างวันที่ 20 ธันวาคม 2544 ถึง 18 กุมภาพันธ์ 2545 ได้รับแบบสอบถามคืน ร้อยละ 82.2 ผลการวิจัยพบว่า หัวหน้าสถานีอนามัย มากกว่าครึ่งหนึ่งเป็นเพศหญิง ร้อยละ 62.8 มีอายุเฉลี่ย 41 ปี วุฒิการศึกษาระดับปริญญาตรี ร้อยละ 64.7 ความสามารถในการ จัดทำแผนปฏิบัติการอยู่ในระดับควรปรับปรุง ร้อยละ 41.5 โดยความสามารถในการติดตาม ประเมินผล วิเคราะห์ปัญหา กำหนดกิจกรรมและวิธีปฏิบัติ ควรปรับปรุงมากที่สุด ร้อยละ 39.5, 38.8, และ 32.9 ตามลำดับ ความรู้ในเรื่องการวางแผนอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 54.3 การรับรู้เกี่ยวกับการวางแผนอยู่ในระดับดี ร้อยละ 71.3 และปัจจัยจูงใจ ในการปฏิบัติงานอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 66.7 และพบว่าความรู้ การรับรู้โดยรวม และรายด้านได้แก่ บทบาทหน้าที่ ประโยชน์ ปัจจัยจูงใจทั้งโดยรวมและรายด้าน การได้รับ ความสำเร็จ การยอมรับนับถือ ลักษณะงานที่ทำ ความรับผิดชอบ ความก้าวหน้า มีความ สัมพันธ์ทางบวกกับความสามารถในการจัดทำแผนปฏิบัติการของหัวหน้าสถานีอนามัยอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ตัวแปรด้านลักษณะงานที่ทำ ความรับผิดชอบ สามารถ อธิบายความผันแปรของความสามารถในการจัดทำแผนปฏิบัติการของหัวหน้าสถานีอนามัยได้ ร้อยละ 23.2 (R(2) = 0.232) ดังนั้นผู้บริหารควรมีนโยบายในการเพิ่มปัจจัยจูงใจ ด้านลักษณะงานที่ทำ โดยให้การยอมรับในการคิดวิเคราะห์งานและปรับปรุงงานในสถานีอนามัย มีการสนับสนุนทางวิชาการเพื่อให้หัวหน้าสถานีอนามัยมีความรู้ความสามารถในการจัดทำแผน ปฏิบัติการที่มีประโยชน์และสามารถนำไปปฏิบัติให้เกิดผลได้ รวมทั้งส่งเสริมให้หัวหน้า สถานีอนามัยเกิดความรู้สึกว่าการจัดทำแผนปฏิบัติการเป็นงานที่ท้าทายความสามารถ ด้านความรับผิดชอบควรส่งเสริมให้หัวหน้าสถานีอนามัยมีความตั้งใจในการทำงาน กำหนด ขอบเขตความรับผิดชอบในการทำงานไว้อย่างชัดเจน ซึ่งจะส่งผลให้หัวหน้าสถานสีอนามัย มีความสามารถในการจัดทำแผนปฏิบัติการสูงขึ้น