การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการสอนญาติด้วย โปรแกรมการดูแลผู้ป่วยสูงอายุกระดูกสะโพกหักหลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ต่อการฟื้นสภาพ หลังผ่าตัดและความพึงพอใจของผู้ป่วยต่อการพยาบาลที่ได้รับ โดยใช้ทฤษฎีการปรับตัว ของรอยเป็นแนวทางในการศึกษา กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยสูงอายุกระดูกสะโพกหักที่ได้รับ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก ที่เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยออร์โธปิดิกส์สามัญ โรงพยาบาลตติยภูมิ 2 แห่งในกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2545 ถึงเดือน มกราคม 2546 และญาติผู้ดูแลจำนวน 54 คู่ เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงตาม คุณสมบัติที่กำหนดไว้ แบ่งเป็นกลุ่มควบคุมและกลุ่มทดลอง กลุ่มละ 27 คู่ โดยกลุ่ม ควบคุมได้รับการพยาบาลตามปกติ ส่วนกลุ่มทดลองได้รับการพยาบาลตามปกติร่วมกับได้รับ การสอนตามโปรแกรมที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น เก็บรวบรวมข้อมูลจากการประเมินและสัมภาษณ์ ตามแบบสอบถาม ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบวัดความปวดด้วยการเปรียบเทียบ จากเส้นตรง แบบวัดความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันของบาร์เทล แบบวัดการเกิด ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด และแบบวัดความพึงพอใจมันโร วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ เชิงบรรยาย การทดสอบไคสแควร์ การวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วม และการทดสอบด้วยสถิติที ผลการศึกษา พบว่า ในสัปดาห์ที่ 2 และสัปดาที่ 6 หลังผ่าตัด ผู้ป่วยในกลุ่มทดลอง มีคะแนนเฉลี่ยความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ มีคะแนนเฉลี่ยความปวดสะโพกที่ผ่าตัดต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ มีการเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดน้อยกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และในสัปดาห์ที่ 6 หลังผ่าตัดผู้ป่วยในกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความพึงพอใจต่อการ พยาบาลที่ได้รับสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการศึกษาสามารถนำไปใช้ เป็นแนวทางในการส่งเสริมคุณภาพการดูแลญาติผู้ดูแลผู้ป่วยสูงอายุกระดูกสะโพกหักที่ ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก