การมีส่วนร่วมของชุมชนคือหัวใจสำคัญของการพัฒนา เพื่อให้ประชาชนมีความ เชื่อมั่นในการพึ่งตนเอง โดยการส่งเสริมการเรียนรู้ของประชาชนให้มีโอกาสเรียนรู้ จากการปฏิบัติจริงทุกขั้นตอนของการพัฒนา การวิจัยเชิงกึ่งทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของการใช้กระบวนการประชุมเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมและสร้างสรรค์ (AIC) ในการแก้ไขปัญหาทุพโภชนาการเด็กอายุ 0-5 ปี จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่างที่ เข้าร่วมประชุมตามกระบวนการดังกล่าวได้แก่ คณะกรรมการหมู่บ้าน อาสาสมัครสาธารณสุข ประจำหมู่บ้าน (อสม.) แกนนำสุขภาพประจำครอบครัวและสมาชิกกลุ่มแม่บ้านรวมจำนวน ทั้งสิ้น 34 คน ระยะเวลาในการประชุม 1 วัน โดยใช้คู่มือการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ อย่างมีส่วนร่วมและสร้างสรรค์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเป็นแนวทางในการดำเนินการประชุม ผลการประชุมได้โครงการที่นำไปปฏิบัติเพื่อแก้ไขปัญหาทุพโภชนาการในเด็กอายุ 0-5 ปี จำนวน 4 โครงการ ได้แก่ โครงการครัวชุมชน โครงการจัดตั้งกองทุนโภชนาการประจำหมู่บ้าน โครงการเฝ้าระวังและติดตามทางโภชนาการโดย อสม. และโครงการตรวจสุขภาพและค้นหา หนอนพยาธิ กิจกรรมที่นำไปปฏิบัติได้แก่ การจัดทำอาหารเสริมการให้โภชนศึกษา การชั่ง น้ำหนักเด็ก การตรวจร่างกายและค้นหาหนอนพยาธิพร้อมทั้งให้การรักษา และการจัดตั้ง กองทุนเพื่อสนับสนุนการจัดทำอาหารเสริม ผู้วิจัยได้ติดตามผลการดำเนินโครงการเป็นระยะ เวลา 14 สัปดาห์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ อัตราส่วนร้อย ค่าเฉลี่ย ส่วน เบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบที และการทดสอบซี ผลการวิจัย พบว่ากระบวนการ AIC ทำให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างจริงจังของชุมชน ก่อให้เกิดชุมชนเข้มแข็ง ชุมชนสามารถนำกิจกรรม/โครงการจากการประชุมไปปฏิบัติเพื่อ แก้ไขปัญหาทุพโภชนาการในเด็ก อายุ 0-5 ปีได้ โดยพบว่าน้ำหนักและภาวะโภชนาการเด็ก 0-5 ปี เพิ่มมากขึ้น และแตกต่างจากก่อนดำเนินโครงการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผู้วิจัยได้เสนอแนะให้บุคลากรสุขภาพ นำกระบวนการ AIC ไปใช้ในการพัฒนาชุมชน เพื่อให้เกิดความยั่งยืน โดยผู้ที่ทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยการประชุม ต้องมีทักษะ ประสบการณ์ และเข้าใจเกี่ยวกับหลักการของกระบวน AIC รวมทั้งเข้าใจในประเด็นต่างๆ ที่นำมา พิจารณาแก้ไขในมุมมองของชุมชน ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้การแก้ไขปัญหานั้นสำเร็จผล ในการเลือกตัวแทนชุมชนเข้าร่วมประชุมควรหลากหลายกลุ่มองค์กร และมีบทบาทเป็นผู้นำ ชุมชน เพื่อกระตุ้นให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการวางแผนและนำแผนไปสู่การปฏิบัติ เพื่อพัฒนา หรือแก้ไขปัญหาได้สำเร็จ บรรลุเป้าหมายของการพัฒนาชุมชนแบบมีส่วนร่วม อย่างแท้จริง