การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ความรู้และการถ่ายทอดภูมิปัญญา พื้นบ้านในการใช้ประโยชน์ทรัพยากร ดิน น้ำ ป่าไม้ของกลุ่มชาติพันธุ์กะเลิง จังหวัด สกลนคร เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเลือกหมู่บ้านที่ทำการศึกษาแบบเจาะจง ได้แก่ บ้านกุดแฮด ตำบลกุดบาก อำเภอกุดบาก จังหวัดสกลนคร ทำการเก็บข้อมูลโดยวิธีสัมภาษณ์ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม เครื่องมือการวิจัยได้แก่ แบบ สัมภาษณ์และแบบสังเกต ในการวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์แบบอุปนัยและการวิเคราะห์ โดยการจำแนกข้อมูล ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มชาติพันธุ์กะเลิงในอดีตเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ในตระกูลภาษา ออสโตรเอเชียติค ในกลุ่มมอญ-เขมร แต่ในปัจจุบันใช้ภาษากลุ่ม ไท-ลาว มีประวัติการตั้ง ถิ่นฐานเดิมในประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว อพยพเข้าสู่ประเทศไทยครั้ง สำคัญ 2 ครั้ง คือ ในสมัยรัชกาลที่ 3 เมื่อกองทัพไทยยกทัพเข้าตีลาวในศึกเจ้าอนุวงศ์ พ.ศ.2367-2394 และครั้งที่ 2 สมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อกองทัพไทยเข้าปราบฮ่อในลาว พ.ศ.2426-2430 ชาวกะเลิงเมื่อเข้าสู่ประเทศไทยได้อาศัยอยู่ในเทือกเขาภูพานจังหวัด สกลนคร ใช้ชีวิตความเป็นอยู่โดยการพึ่งพิงธรรมชาติ กลุ่มชาติพันธุ์กะเลิง มีความเชื่อเรื่องผีในการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ ที่อาจ ลงโทษผู้ล่วงเกินต่อผีและมีความเชื่อในเรื่องพุทธศาสนา ชาวกะเลิงมีองค์ความรู้ของ ภูมิปัญญาพื้นบ้าน ด้านการใช้ประโยชน์ทรัพยากร ดิน น้ำ ป่าไม้ ได้แก่องค์ความรู้ เกี่ยวกับการเก็บของป่าล่าสัตว์ การเลี้ยงสัตว์ การนำไม้จากป่ามาสร้างที่อยู่อาศัย การทำไร่หมุนเวียน การทำนา การทำฝายกั้นน้ำ และการจับสัตว์น้ำในแหล่งน้ำของชุมชน การถ่ายทอดภูมิปัญญาพื้นบ้านด้านการใช้ประโยชน์ทรัพยากร ดิน น้ำ ป่าไม้ ชาวกะเลิง ได้ใช้ระบบย่อยของโครงสร้างสังคมที่มีหน้าที่ให้การถ่ายทอดโดยตรงได้แก่ระบบครอบครัว และเครือญาติ และใช้ระบบย่อยของโครงสร้างสังคมด้านอื่นช่วยให้การศึกษาโดยอ้อม สำหรับ วิธีการถ่ายทอดภูมิปัญญาพื้นบ้านใช้วิธีผ่านทางพิธีกรรม ผ่านการให้ลงมือปฏิบัติจริง ผ่าน หลักคำสอนในพุทธศาสนา ผ่านการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ผ่านนิทานพื้นบ้าน ผ่านการ ลองผิดลองถูก ผ่านจารีตกฏเกณฑ์ข้อห้าม และผ่านการใช้แอบจดจำและแอบปฏิบัติที่เรียกว่า ครูพักลักจำ ซึ่งผลจากการถ่ายทอดทำให้เกิดการอนุรักษ์และการอยู่ร่วมกับทรัพยากร ดิน น้ำ ป่าไม้ของชุมชนกะเลิงอย่างยั่งยืน