จากการวิจัยพบว่า ฮินดูธรรมของท่านรพินทรนาถ ฐากูรใน "สาธนา" เป็นการตีความ อุปนิษัทเชิงสังเคราะห์ เพื่อให้เนื้อหาธรรมะสอดรับกับกระแสโลกานุวัติยิ่งขึ้น ในส่วนที่เป็นความสัมพันธ์กับศาสนธรรมอื่น, ปรัชญาตะวันตกและหลักวิทยาศาสตร์ ทั้ง ปรับภาคปฏิบัติไปในแนวทางอย่างพุทธ ซึ่งในทัศนะของท่านมีความถูกต้องยิ่งขึ้นกว่าเดิม ในภาคทฤษฎีท่านรพินทรนาถ ฐากูร ตีความ "พรหมัน" เป็นพลังธรรมชาติพลังชีวิต ของจักรวาล ขยายความไปสู่หลักจริยธรรมที่ว่า ให้กระทำการโดยไม่หวังผลตอบแทนเฉพาะตน แต่ทำอุทิศเพื่อ "พรหมัน" ซึ่งคือ มนุษยชาติและสังคมโลก ประเด็นสำคัญที่เกิดจากการ ตีความของท่านนี้คือ การแสดงท่าทีไม่สู้เห็นด้วยกับระบบวรรณะสี่นัก ด้วยถือว่า สรรพชีวิตล้วนมี "อาตมัน" เป็นเรื่องที่ต้องกระทำในทุกช่วงวัย ให้เป็นเรื่องของงาน ในชีวิตประจำวัน และยิ่งเมื่อเข้าถึงโมกษะแล้วยิ่งต้องรู้ซึ้งถึงกิจที่พึงทำเพื่อ มนุษยชาติและสังคมโลก พรหมโลกในความหมายของท่านจึงเป็นโลกปัจจุบันนั่นเอง ในส่วนของการเปรียบเทียบกับหลักพุทธธรรม จากการตีความหมาย "พรหมัน" เป็น "ธรรมชาติ" นั้น ทำให้การอธิบายหลักคิดทางจริยธรรมมีความสอดคล้องไปกันได้ดีเป็น ส่วนใหญ่ แม้จะอธิบายจากฐานความเชื่อที่ต่างกัน แต่เนื่องจากการยังยึดติดอยู่กับ ความคิดที่ว่า "พรหมัน" เป็นสิ่งเที่ยงแท้ ซึ่งในทางพุทธถือเป็นมิจฉาทิฐิ นำไปสู่ข้อ สรุปว่า โมกษะและนิพพานในที่สุดแล้วไม่สามารถสอดคล้องต้องกันเป็นอย่างเดียวกันได้