โรคเอดส์เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ มีจำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลกระทบต่อสังคม เศรษฐกิจของประเทศ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการมีเพศสัมพันธ์ การแพร่ระบาดของโรคเอดส์พบมากในเพศชายที่มีอายุในช่วง 20-39 ปี ทหารเกณฑ์ก็เป็น กลุ่มบุคคลที่จัดอยู่ในช่วงอายุดังกล่าว และมีพฤติกรรมที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อเอดส์ การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผล ของโปรแกรมสุขศึกษาในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันการติดเชื้อโรคเอดส์ของ ทหารเกณฑ์ จำนวน 73 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 36 คน กลุ่มเปรียบเทียบ 37 คน โดยกลุ่ม ทดลองจะได้รับโปรแกรมสุขศึกษาซึ่งจัดกิจกรรมแบบการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมในกลุ่มทดลอง 3 ครั้ง เก็บรวบรวมข้อมูล 3 ครั้ง ก่อนการทดลอง หลังการทดลอง และระยะติดตามผล ด้วยแบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น นำมาวิเคราะห์ด้วยสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วน เบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์เปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยระหว่างกลุ่มด้วย Students t-test วิเคราะห์ความแตกต่างของค่าเฉลี่ยภายในกลุ่มด้วย Paired sample t-test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลง การรับรู้ความ รุนแรงของโรคเอดส์ การรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการติดเชื้อโรคเอดส์ ความคาดหวังในความ สามารถของตนเองในการป้องกันการติดเชื้อโรคเอดส์ ความคาดหวังในประสิทธิผลของการมี พฤติกรรมการป้องกันการติดเชื้อโรคเอดส์ และพฤติกรรมการป้องกันการติดเชื้อโรคเอดส์ เพิ่มมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบและมากกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากการศึกษาครั้งนี้สรุปได้ว่า โปรแกรมสุขศึกษานี้มีประสิทธิผลในการปรับเปลี่ยน พฤติกรรมป้องกันโรคเอดส์ของทหารเกณฑ์ ควรเน้นกิจกรรมให้กลุ่มเป้าหมายทุกคนมีส่วนร่วม ในกระบวนการเรียนรู้ ร่วมกันแสดงความคิดเห็นเพื่อให้กลุ่มได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ที่ สามารถนำไปใช้ประโยชน์และแก้ไขปัญหาในชีวิตจริง โปรแกรมสุขศึกษานี้สามารถนำไปใช้ ในทหารเกณฑ์กลุ่ม ๆ อื่นได้ โดยควรคำนึงถึงปัจจัยแวดล้อมที่ใกล้เคียงกับการวิจัยครั้งนี้