การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยาย เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัย บางประการ สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรสและการแสดงบทบาทมารดาในมารดาที่บุตรแยก จากหลังคลอด ภายใต้กรอบแนวคิดการดำรงบทบาทมารดาของเมอร์เซอร์ กลุ่มตัวอย่างใน การศึกษาครั้งนี้เป็นมารดาที่บุตรแยกจากหลังคลอด ซึ่งนอนพักรักษาที่แผนกสูติกรรม โรงพยาบาลรามาธิบดี โรงพยาบาลราชวิถี โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า และโรงพยาบาล จุฬาภรณ์ ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ ถึงเมษายน 2544 จำนวน 120 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง โดยวิธีการเลือกแบบเฉพาะเจะจง เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลคือ แบบบันทึกส่วนบุคคล แบบบันทึกสภาวะของทารกหลังคลอดซึ่งสร้างโดยฟองคำ ติลกสกุลชัย (2539) แบบวัด สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรสของสปาร์เนียร์ (1976) ซึ่งดัดแปลงโดยวัจมัย สุขวนวัฒน์ (2540) แบบวัดการแสดงบทบาทมารดาสร้างโดยนิลุบล รุจิรประเสริฐ (2539) วิเคราะห์ ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป SPSS for Windows Version 9.05 ผลการวิจัยพบว่า สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรส (r=.503

p<.01) ระดับการศึกษา (r=.267, p<.01) รายได้ครอบครัว (r=.256, p<.01) มีความสัมพันธ์ทางบวกกับการแสดง บทบาทมารดาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่อายุ ชนิดของการคลอด และสภาวะทารกหลัง คลอด มีความสัมพันธ์กับการแสดงบทบาทมารดาอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ยังพบว่า สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรสเป็นตัวทำนายการแสดงบทบาทมารดาในมารดาที่บุตรแยกจากหลัง คลอด โดยอธิบายความแปรปรวนของการแสดงบทบาทมารดาได้ร้อยละ 25.3 อย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติที่ระดับ .001 ดังนั้นในมารดาที่บุตรแยกจากหลังคลอด พยาบาลควรประเมินสัมพันธภาพ ระหว่างคู่สมรสของมารดาและสามีและให้การช่วยเหลือในรายที่สัมพันธภาพระหว่างคู่สมรสไม่ดี เพื่อส่งเสริมให้มารดาแสดงบทบาทมารดาได้อย่างเหมาะสม