น้ำเสียจากฟาร์มสุกรเป็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่รุนแรง การวิจัยครั้งนี้เป็นการ ประเมินผลของการปลูกธรรมรักษาในการลดความรุนแรงของผลกระทบของน้ำเสียจาก ฟาร์มสุกร สืบค้นการบำบัดน้ำเสียจากฟาร์มสุกรขั้นตติยภูมิด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำที่สร้างขึ้น ที่ปลูกด้วยธรรมรักษา ~i(Heliconia psittacorum x H. spathocircinata)~i เดินระบบ แบบการไหลใต้พื้นผิวภายใต้สภาวะธรรมชาติ กำหนดสภาวะการทดลองให้มีระยะเวลาเก็บกัก น้ำเสีย 2, 5 และ 10 วัน โดยมีความหนาแน่นเริ่มต้นของธรรมรักษา 40 ต้นต่อหน่วยทดลอง และศึกษาประสิทธิภาพการบำบัดของแข็งแขวนลอย ซีโอดี ไนโตรเจนทั้งหมดและฟอสฟอรัส ทั้งหมดที่ระยะการเจริญเติบโตของธรรมรักษาต่างกัน (1-3 สัปดาห์ 4-6 สัปดาห์ และ 7 สัปดาห์ จนกระทั่งพืชมีดอก) ผลการทดลองพบว่า ประสิทธิภาพในการบำบัดของแข็งแขวนลอย ซีโอดี ไนโตรเจนทั้งหมด และฟอสฟอรัสทั้งหมดอยู่ระหว่างร้อยละ 74.04-96.63, 50.67-74.62,21.74-75.29 และ 26.53-47.79 ตามลำดับ ประสิทธิภาพในการบำบัดน้ำเสียสูงสุดพบในพื้นที่ชุ่มน้ำที่ สร้างขึ้นที่ระยะเวลาเก็บกัก 10 วัน รวมทั้งประสิทธิภาพในการบำบัดน้ำเสียขึ้นอยู่กับ ระยะเวลาเก็บกักน้ำเสีย เมื่อระยะเวลาเก็บกักเพิ่มขึ้น ประสิทธิภาพในการบำบัดของแข็ง แขวนลอย ซีโอดี ไนโตรเจนทั้งหมดและฟอสฟอรัสทั้งหมดจะเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติ (P-value < 0.05) การปลูกธรรมรักษาจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการบำบัด อัตรา การดูดดึงไนโตรเจนและฟอสฟอรัสของธรรมรักษาอยู่ในช่วง 3.27-6.26 กก. ไนโตรเจน/ แฮกแตร์/วัน และ 0.05-0.07 กก. ฟอสฟอรัส/แฮกแตร์/วัน ตามลำดับ อย่างไรก็ตาม ไม่พบ ความสัมพันธ์ระหว่างประสิทธิภาพในการบำบัดกับระยะการเจริญเติบโตอย่างมีนัยสำคัญทาง สถิติ พื้นที่ชุ่มน้ำที่สร้างขึ้นที่ปลูกด้วยธรรมรักษาที่ระยะเวลาเก็บกักน้ำเสีย 5 และ 10 วัน มีประสิทธิภาพในการบำบัดน้ำเสียจากฟาร์มสุกรเพียงพอที่จะทำให้น้ำทิ้งมีคุณภาพ ตามมาตรฐานน้ำทิ้งจากฟาร์มสุกรและมาตรฐานน้ำทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรมของประเทศไทย