โรคเอดส์เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญและมีผลกระทบต่อสังคม เศรษฐกิจของประเทศ การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันเป็นสาเหตุหลักในการแพร่ระบาดของโรคเอดส์ โรคเอดส์ ได้แพร่กระจายในประชากรทุกกลุ่มอายุ ซึ่งพบมากในเพศชายและอยู่ในช่วงอายุ 20-39 ปี ทหารเกณฑ์เป็นกลุ่มบุคคลที่จัดอยู่ในช่วงอายุดังกล่าว และพบว่ายังคงมีพฤติกรรมที่ เสี่ยงต่อการติดเชื้อโรคเอดส์ การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผล ของโปรแกรมสุขศึกษาในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมป้องกันโรคเอดส์ของทหารเกณฑ์ จำนวน 100 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 50 คน กลุ่มเปรียบเทียบ 50 คน โดยกลุ่มทดลองจะได้รับ โปรแกรมสุขศึกษา ซึ่งจัดกิจกรรมแบบการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมในการทดลอง 4 ครั้ง เก็บรวบรวมข้อมูล 3 ครั้ง ก่อนการทดลอง หลังการทดลอง และระยะติดตามผล ด้วยแบบสอบถาม ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น นำมาวิเคราะห์ด้วยสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์เปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยระหว่างกลุ่มด้วย Students t-test and Mann-Whitney U test วิเคราะห์ความแตกต่างของค่าเฉลี่ยภายในกลุ่มด้วย Paired samples t-test and Wilcoxon signed ranks test ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการทดลองกลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลงการรับรู้โอกาส เสี่ยงของการติดโรคเอดส์ ความคาดหวังในความสามารถของตนเองในการป้องกันโรคเอดส์ ความคาดหวังในประสิทธิผลของการมีพฤติกรรมป้องกันโรคเอดส์ และพฤติกรรมป้องกันโรคเอดส์ เพิ่มมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบและมากกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนการ รับรู้ความรุนแรงของโรคเอดส์ ไม่มีความแตกต่างทางสถิติ จากการศึกษาครั้งนี้สรุปว่า โปรแกรมสุขศึกษานี้มีประสิทธิผลในการปรับเปลี่ยน พฤติกรรมป้องกันโรคเอดส์ของทหารเกณฑ์ ควรเน้นกิจกรรมให้กลุ่มเป้าหมายทุกคนมีส่วนร่วม ในกระบวนการเรียนรู้ ร่วมกันแสดงความคิดเห็นเพื่อให้กลุ่มได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ ที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์และแก้ไขปัญหาในชีวิตจริง โปรแกรมสุขศึกษานี้สามารถนำไปใช้ใน ทหารเกณฑ์กลุ่มอื่นได้ และควรนำไปประยุกต์ใช้กับกลุ่มอื่นๆ ต่อไป