คัมภีร์วิสุทธิมรรค เป็นคัมภีร์สำคัญของพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท แต่งโดย พระพุทธโฆสาจารย์ แห่งสำนักมหาวิหาร ปะรเทศศรีลังกา ประมาณพุทธศักราช 956 ส่วน คัมภีร์วิมุตติมรรคเป็นคัมภีร์สำคัญในพระพุทธศาสนา นิกายมหายาน แต่งโดยพระอรหันต์ อุปติสสะเถระ แห่งสำนักอภัยคีรีวิหาร ประมาณพุทธศักราช 609 ทั้งสองคัมภีร์เป็นคัมภีร์ ชั้นอรรถกถาประเภทปกรณ์วิเสสที่อธิบายหลักธรรมในพระไตรปิฎก ซึ่งได้รับการยอมรับว่า มีเนื้อหาสาระดีที่สุดในบรรดาในบรรดาอรรถกถาทั้งหลาย งานวิจัยนี้ เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ เน้นการวิจัยเอกสาร มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาหลักคำสอนเรื่องไตรสิกขาในคัมภีร์พรไตรปิฎก และเปรียบเทียบไตรสิกขาในคัมภีร์ คัมภีร์วิสุทธิมรรคกับคัมภีร์วิมุตติมรรคในประเด็นที่คล้ายคลึงกันและแตกต่างกัน 5 ด้าน คือ ด้านโครงสร้างคัมภีร์ ด้านลักษณะการแต่ง ด้านเนื้อหาและวิธีการอธิบายไตรสิกขา ด้านคุณค่าทางวรรณคดีบาลี และด้านอิทธิพลที่มีต่อการศึกษาพระพุทธศาสนา ผลการวิจัยพบว่า ไตรสิกขาเป็นหลักธรรมด้านการปฏิบัติในพระพุทธศาสนา เป็นกระบวน การศึกษา และกระบวนการปฏิบัติที่ใช้ในการฝึกฝนพัฒนาตนเองให้มีชีวิตที่ดีงาม สำหรับ การเปรียบเทียบไตรสิกขาในคัมภีร์ทั้งสองมีความคล้ายคลึงกันคือ คัมภีร์ทั้งสองวางโครง สร้างคัมภีร์ไปตามลำดับหัวข้อไตรสิกขา เริ่มจากศีล สมาธิ ปัญญา ไปตามลำดับ มีลักษณะ การแต่งแบบวิมิสสะคือ ผสมผสานร้อยแก้วกับร้อยกรอง รวบรวมเนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติ ตามหลักไตรสิกขาไว้เป็นหมวดหมู่ วิธีการอธิบายมีลักษณะแบบคำถาม - คำตอบ ในการอธิบาย เนื้อหามีการยกอุปมาอุปไมยเปรียบเทียบ และอ้างอิงข้อมูลประกอบการอธิบาย ในประเด็นที่ แตกต่างกัน คัมภีร์ทั้งสองมีบทอุทเทสต่างกัน คัมภีร์วิสุทธิมรรคอธิบายเนื้อความมาก อ้างอิงข้อมูลจากคัมภีร์ต่าง ๆ มาก มีการวินิจฉัยความ ดำเนินการอธิบายตามแนววิสุทธิ 7 และญาณ 16 ในขณะที่คัมภีร์วิมุตติมรรคอธิบายไตรสิกขาแบบกระชับสั้น ไม่อ้างอิงข้อมูล มากนัก ไม่มีการวินิจฉัยเนื้อความ แต่คัมภีร์ทั้งสองได้ให้คุณค่าทางวรรณคดีบาลี ด้าน ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในศรีลังกา ด้านหลักธรรมต่าง ๆ ด้านสำนวนภาษา ให้คุณค่า ทางการศึกษาพระพุทธศาสนาในปัจจุบัน เป็นต้นแบบการปฏิบัติกรรมฐานที่ดียิ่ง และโดยเฉพาะ อย่างยิ่งคัมภีร์วิสุทธิมรรคเป็นหลักสูตรการศึกษาภาษาบาลีระดับเปรียญ 8-9 ของคณะสงฆ์ไทย