การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์รูปแบบของศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษา ที่ดำเนินงานโดยหน่วยงานต่างๆ จากการศึกษาด้านเอกสารของศูนย์ และวิเคราะห์รูปแบบ ของศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาระดับจังหวัด จากการศึกษาสภาพการดำเนินงานและปัจจัยที่มีผลต่อ การดำเนินงานของศูนย์ เพื่อนำมาศึกษาเปรียบเทียบ สังเคราะห์และเสนอรูปแบบศูนย์สิ่งแวดล้อม ศึกษาระดับจังหวัด โดยศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาที่ใช้เป็นกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้ คือ ศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาแห่งสถาบันราชภัฎพระนคร ศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาและโลกศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาระดับจังหวัด ที่ตั้งอยู่ในโรงเรียนระดับ มัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษาทั่วประเทศ จำนวน 17 ศูนย์ วิธีการวิจัยใช้การศึกษา เอกสาร การสังเกต การสัมภาษณ์ และการใช้แบบสอบถามความคิดเห็นจากผู้รับผิดชอบศูนย์ บุคลากรด้านสิ่งแวดล้อมศึกษาของศูนย์ และผู้ใช้บริการของศูนย์ การวิเคราะห์รูปแบบของ ศูนย์ใช้วิธีวิเคราะห์ SWOT สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลจากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูล สรุปได้ว่า การดำเนินงานของศูนย์สิ่งแวดล้อม ศึกษายังไม่มีรูปแบบที่สามารถใช้เป็นแนวทางดำเนินงานได้อย่างชัดเจน และผลการวิจัยทำ ให้ได้ข้อเสนอแนะที่ใช้เป็นกลยุทธ์ในการพัฒนาศูนย์ 5 ประการ คือ 1) การสร้างเครือข่าย เพื่อการมีส่วนร่วม 2) การปรับโครงสร้างการบริหาร 3) การพัฒนาห้องศูนย์เพื่อการบริการ 4) การพัฒนาบุคลากรสิ่งแวดล้อมศึกษา 5) การจัดกลไกการประสานงานและการประชาสัมพันธ์ อย่างเป็นระบบ และผู้วิจัยได้เสนอรูปแบบศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาระดับจังหวัด ที่เน้นการมี ส่วนร่วมของหลายฝ่าย โดยมีรายละเอียดของรูปแบบประกอบด้วย บทนำ วัตถุประสงค์ บทบาท หน้าที่ของศูนย์ ปัจจัย/องค์ประกอบของศูนย์ และแนวทางการดำเนินงาน