การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโอกาสทางการศึกษา การจบการศึกษาภาค บังคับและความเท่าเทียมกันในโอกาสทางการศึกษาและการจบการศึกษาภาคบังคับของคนพิการ วัยเรียนในเขตชนบทไทย ใช้ข้อมูลทุติยภูมิของสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล และข้อมูลจากกองการศึกษาพิเศษ ประชากรในการศึกษา คือ คนพิการวัยเรียนอายุระหว่าง 6-19 ปี ที่อาศัยอยู่ในเขตชนบท จำนวน 37,608 คน ใช้สถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย Chi-square test, Logistic Regression Analysis และ Multinomial Logression Analysis ในการวิเคราะห์ คนพิการส่วนใหญ่เป็นเพศชายมากกว่าเพศหญิงเล็กน้อย และเกือบครึ่งหนึ่งมีอายุระหว่าง 6-11 ปี เป็นคนพิการซ้ำซ้อนและพิการตั้งแต่กำเนิดมากที่สุด ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ และคนพิการมากกว่าครึ่งอยู่ในความดูแลของบิดาและมารดา คนพิการ มากกว่าครึ่งยังไม่เคยเข้าเรียนในสถานศึกษาประเภทใดเลย ส่วนคนพิการอายุ 12-19 ปี ที่เคย เรียนมีเพียง 1 ใน 3 เท่านั้นที่มีโอกาสได้เรียนจนจบการศึกษาภาคบังคับ เมื่อพิจารณาในเรื่องความเท่าเทียมกันในโอกาสทางการศึกษา พบว่า คนพิการเพศชาย มีโอกาสทางการศึกษามากกว่าเพศหญิงเล็กน้อย ผู้ที่พิการซ้ำซ้อนมีโอกาสทางการศึกษาน้อย ที่สุด และคนพิการในภาคใต้มีโอกาสทางการศึกษาน้อยกว่าภาคอื่น ๆ เมื่อพิจารณาในเรื่องความเท่าเทียมกันในการจบการศึกษา เมื่อพิจารณาในเรื่องความเท่าเทียมกันในการจบการศึกษาภาคบังคับ พบว่า คนพิการ เพศหญิง ผู้ที่พิการทางสติปัญญาและการเรียนรู้ และคนพิการในภาคใต้มีแนวโน้มที่จะเรียน ไม่จบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เป็นส่วนใหญ่ นอกจากนั้นคนพิการที่เคยเรียนหรือกำลังเรียน อยู่ในโรงเรียน การศึกษาพิเศษมีแนวโน้มที่จะเรียนจบภาคบังคับมากกว่าคนพิการที่เคยเรียน หรือกำลังเรียนในโรงเรียนการศึกษาปกติ เพื่อให้เกิดความเท่าเทียมกันในโอกาสทางการศึกษาของคนพิการ รัฐควรให้ความสำคัญ กับการจัดการศึกษาสำหรับเด็กพิการบางประเภทเพิ่มขึ้น เช่น เด็กที่พิการซ้ำซ้อน และเด็ก พิการในภาคใต้ และควรส่งเสริมให้คนพิการได้เข้าเรียนตั้งแต่ระดับปฐมวัย นอกจากนั้นยัง ควรส่งเสริมการเรียนร่วม และพัฒนาระบบการเรียนร่วมระหว่างเด็กพิการกับเด็กปกติให้มี ประสิทธิภาพมากขึ้น