อุบัติการณ์ของวัณโรคและโรคคริพโตคอคโคสิสเป็นปัญหาที่สำคัญทางสาธารณสุขที่พบมาก และมีแนวโน้มสูงขึ้นในผู้ป่วยโรคเอดส์ทั่วโลกรวมทั้งในประเทศไทย การวินิจฉัยโรคที่รวดเร็ว จะช่วยในการเริ่มต้นให้การรักษาและช่วยควบคุมการแพร่ระบาดของเชื้อ วิธีการเพิ่มจำนวน ดีเอ็นเอ ส่วนที่มีความจำเพาะต่อจุลชีพที่ต้องการตรวจหาในหลอดทดลองโดยเทคนิค PCR เป็นที่ยอมรับว่ามีความไวสูง ในการศึกษานี้จึงพัฒนาเทคนิค PCR ในการตรวจวินิจฉัยเชื้อ สาเหตุของวัณโรคและโรคคริพโตคอคโคสิสโดยเลือกยีนที่ควบคุมการสร้างโปรตีน MPB64 ซึ่ง จำเพาะกับเชื้อกลุ่ม ~iMycobacterium tuberculosis~i และยีนที่ควบคุมการสร้าง 18S rRNA ในส่วนซึ่งจำเพาะกับเชื้อ ~iCryptococcus neoformans~i เป็นยีนเป้าหมาย การ ศึกษาพบว่า Multiplex PCR ที่พัฒนาขึ้นสามารถเพิ่มจำนวนดีเอ็นเอเฉพาะกับยีนเป้าหมายได้ เท่านั้น โดยทดสอบกับเชื้อจุลชีพต่างๆ 105 สายพันธุ์ 44 สปีชีส์ สามารถตรวจพบดีเอ็นเอของ เชื้อ ~iM. tuberculosis~i ได้ปริมาณต่ำสุด 100 fg หรือเท่ากับดีเอ็นเอจาก 20 เซลล์ และตรวจพบดีเอ็นเอของเชื้อ ~iC. neoformans~i ได้ปริมาณต่ำสุด 1 pg หรือเท่ากับดีเอ็นเอ จาก 30 เซลล์ เปรียบเทียบกับการศึกษาด้วย simulated samples ของเชื้อ ~iM. tuberculosis~i วิธี Multiplex PCR การเพาะเชื้อและการย้อมสีทนกรด ตรวจพบเชื้อได้ปริมาณต่ำสุด 5x10, 5x10(2) และ 5x10(5) เซลล์ต่อมิลลิลิตรตามลำดับ การศึกษาจากการเตรียม simulated CSF sample ของเชื้อ ~iC. neoformans~i วิธีเพาะเชื้อ Multiplex PCR และ India ink preparation ตรวจพบเชื้อได้ปริมาณต่ำสุด 10, 1x10(2) และ 1x10(4) เซลล์ต่อ มิลลิลิตรตามลำดับ การศึกษาจากเสมหะผู้ป่วย 28 ตัวอย่างเปรียบเทียบผลการตรวจหาเชื้อ ~iM. tuberculosis~i ระหว่าง Multiplex PCR กับการเพาะเชื้อพบว่า ความไว ความจำเพาะ ค่าทำนายผลบวก และ ค่าทำนายผลลบ เท่ากับร้อยละ 83.3, 56.3, 58.8 และ 81.8 ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบกับ การย้อมสีทนกรด เท่ากับร้อยละ 81.3, 66.7, 76.5 และ 72.7 ตามลำดับ การศึกษาในน้ำ ไขสันหลังจากผู้ป่วยติดเชื้อ HIV จำนวน 77 ตัวอย่าง เปรียบเทียบผลการตรวจหาเชื้อ ~iC. neoformans~i กับการเพาะเชื้อ พบว่า ความไว ความจำเพาะ ค่าทำนายผลบวก และ ค่าทำนายผลลบ เท่ากับร้อยละ 84.3, 92.3, 95.6 และ 75 ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบกับ India ink preparation เท่ากับร้อยละ 93.6, 96.7, 97.8 และ 90.6 ตามลำดับ การ ศึกษานี้ไม่พบการติดเชื้อร่วมกันระหว่าง ~iM. tuberculosis~i และ ~iC. neoformans~i ได้โดยตรงจากสิ่งส่งตรวจ และเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยสนับสนุนในการวินิจฉัยวัณโรคและโรคคริพโตคอลโคสิส ทางห้องปฏิบัติการได้อย่างรวดเร็ว