การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรค ปอดบวมในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ที่มารับการรักษาที่โรงพยาบาลยะลา ระหว่างวันที่ 17 สิงหาคม 2538 ถึง 5 กุมภาพันธ์ 2539 คือ กลุ่มศึกษาจำนวน 200 ราย ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าป่วยเป็น โรคปอดบวม และกลุ่มควบคุมจำนวน 400 ราย ที่ไม่มีประวัติการป่วยเป็นโรคปอดบวม โดยการ สัมภาษณ์จากผู้ปกครองเด็ก และเก็บข้อมูลการวินิจฉัยโรคทางคลินิกจากบันทึกของโรงพยาบาล ผลการศึกษาโดยวิธีการทางสถิติและการคำนวณทางระบาดวิทยาพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับ การเกิดโรคปอดบวม ได้แก่ การได้รับภูมิคุ้มกันโรคไม่ครบตามเกณฑ์ ภาวะทุพโภชนาการระดับ 1,2 บิดาไม่มีการศึกษา การใช้ถ่าน ฟืน หุงต้มประกอบอาหาร การสูบบุหรี่พ่นควันขณะอยู่ใกล้เด็ก การปฏิบัติดูแลขณะบุตรป่วยของมารดาไม่ถูกต้อง มารดาไม่มีการศึกษา รายได้ของครอบครัวต่ำ กว่า 5,000 บาท สมาชิกในครอบครัวสูบบุหรี่ น้ำหนักแรกคลอดน้อยกว่า 2500 กรัม การเป็นบุตร ตั้งแต่คนที่ 3 บิดามีอาชีพกสิกรรม รับจ้าง กรรมกร การใช้ยากันยุงชนิดจุดมีควัน การสูบ บุหรี่ของบิดาเด็ก การใช้พัดลมในห้องนอน การใช้สารฆ่าแมลงชนิดพ่น ฉีด และการใช้เครื่อง ปรับอากาศในห้องนอน (OR = 15.52,6.70,5.51,3.97,3.30,2.76,2.71,2.61,2.26,2.14,2.02, 2.01,1.80,1.75,1.65,0.61, 0.12 ตามลำดับ) โรคปอดบวมสามารถป้องกันได้ โดยบุคลากรด้าน สาธารณสุขเร่งดำเนินการส่งเสริมการให้ภูมิคุ้มกันโรคในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ให้คำแนะนำ แก่ผู้ปกครองเด็กให้ตระหนักถึงประโยชน์ของการได้รับภูมิคุ้มกันโรค ส่งเสริมให้มีการเลี้ยง ทารกด้วยนมมารดาอย่างน้อย เป็นเวลา 3 เดือน รวมทั้งจัดหาสื่อต่างๆเกี่ยวกับโรคปอดบวม เป็น ภาษายาวีและหลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ใกล้เด็ก หากมีการแก้ไขปัญหาเหล่านี้ จะสามารถลดอัตรา ป่วยและอัตราตายในเด็กลงได้