การวางแผนการจำหน่ายผู้ป่วยจิตเวช เป็นจิตกรรมการปฏิบัติการพยาบาลที่สำคัญและ จำเป็นของพยาบาลจิตเวชที่จะต้องเตรียมความพร้อมก่อนการจำหน่ายผู้ป่วยจิตเวชออกจาก โรงพยาบาล โดยการเตรียมความพร้อมนี้จะต้องครอบคลุมทั้งความพร้อมของตัวผู้ป่วยจิตเวชเอง เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถดูแลตนเองได้ตามศักยภาพความพร้อมของครอบครัว/ผู้ดูแล สิ่งแวดล้อม และชุมชน เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจสามารถให้การดูแลช่วยเหลือฟื้นฟูสภาพร่างกายจิตใจ และสังคมแก่ผู้ป่วย การเตรียมความพร้อมทั้งสามประเด็นนี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการ หายจากความเจ็บป่วยทางจิตและเป็นการป้องกันการกลับเข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาลซ้ำ ของผู้ป่วยจิตเวช การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปฏิบัติของพยาบาลจิตเวชในการวางแผน การจำหน่ายผู้ป่วยจิตเวชของแผนกผู้ป่วยจิตเวชในโรงพยาบาลฝ่ายกายและในโรงพยาบาลจิตเวช เขตกรุงเทพมหานคร รวมทั้งปัญหาและอุปสรรคของพยาบาลจิตเวชในการวางแผนการจำหน่าย ผู้ป่วยจิตเวชเพื่อนำผลการวิจัยที่ได้เป็นแนวทางในการพัฒนาบุคลากรและคุณภาพการวางแผน การจำหน่ายผู้ป่วยจิตเวชให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น กลุ่มตัวอย่างคือ พยาบาลจิตเวชที่ ปฏิบัติงานในหอผู้ป่วยจิตเวชในโรงพยาบาลฝ่ายกายและในโรงพยาบาลจิตเวช เขตกรุงเทพมหานคร จำนวน 125 คน เก็บรวบรวมข้อมูล โดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นตามกรอบแนวคิดของ กระบวนการพยาบาลและการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลโดยคำนวณ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่าพยาบาลจิตเวชปฏิบัติการวางแผนการจำหน่ายผู้ป่วยจิตเวชโดยรวมกับ ผู้ป่วยจิตเวชเกือบทุกราย โดยมีการปฏิบัติในแต่ละขั้นตอนกับผู้ป่วยจิตเวชเกือบทุกราย ยกเว้นขั้นตอนของการประเมินผลที่มีการปฏิบัติกับผู้ป่วยจิตเวชเป็นบางราย โดยขั้นตอนของ การปฏิบัติตามแผนการจำหน่ายมีคะแนนเฉลี่ยในการปฏบัติมากกว่าในขั้นตอนอื่น ๆ ใน ทุกขั้นตอน มีการปฏิบัติกับผู้ป่วยจิตเวชมากที่สุด รองลงมาได้แก่ครอบครัว/ผู้ดูแล และ มีการปฏิบัติน้อยที่สุดในส่วนของสิ่งแวดล้อมและชุมชน สำหรับปัญหาและอุปสรรคของพยาบาล จิตเวชในการวางแผนการจำหน่ายผู้ป่วยจิตเวชใน 3 อันดับแรก คือ การไม่ได้รับความร่วมมือ จากผู้ป่วยจิตเวชครอบครัว/ผู้ดูแล การขาดการสนับสนุนด้านงบประมาณและการขาดการประสาน งานกับแหล่งประโยชน์ในชุมชน จากผลการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า พยาบาลจิตเวชควรมีการให้ความรู้เกี่ยวกับ การวางแผนการจำหน่ายผู้ป่วยแก่ครอบครัว/ผู้ดูแลตั้งแต่วันแรกที่ผู้ป่วยเข้ารับการรักษา ในโรงพยาบาล นอกจากนี้โรงพยาบาลควรมีการกำหนดงบประมาณ นโยบายและวิธีการปฏิบัติในการ วางแผนการจำหน่ายผู้ป่วยที่ชัดเจนและเอื้ออำนวยต่อการปฏิบัติ รวมทั้งควรมีการเพิ่มพูน ความรู้แก่พยาบาลจิตเวชโดยการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ พยาบาลจิตเวชควรที่จะปฏิบัติการ วางแผนการจำหน่ายครอบคลุมทั้งตัวผู้ป่วยจิตเวช ครอบครัว/ผู้ดูแล สิ่งแวดล้อมและชุมชนและ ให้การดูแลผู้ป่วยประจำวันและเตรียมผู้ป่วยกลับบ้านไปพร้อม ๆ กัน