โรคสมองอักเสบ เกิดจากอาการอักเสบเฉียบพลันของสมองและมักมีการอักเสบของเยื่อหุ้ม สมองร่วมด้วย โรคสมองอักเสบเฉียบพลันมักมีสาเหตุจากเชื้อไวรัส ก่อให้เกิดการทำลายเซลล์ ประสาทที่ติดเชื้อ และ เกิดการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน เชื้อต้นเหตุ ของโรคไวรัสสมองอักเสบที่พบได้บ่อย เช่น เชื้อเริม หรือ Herpes simplex virus (HSV), Arboviruses (เช่น Japanese encephalitis virus, St. Louis encephalitis virus), Enteroviruses, โรคพิษสุนัขบ้า และ โรคคางทูม เชื้อที่พบได้น้อย เช่น Human herpesvirus 6(HHV-6), Cytomegalovirus (CMV), และ Epstein-barr virus (EBV). การศึกษานี้ใช้วิธีการตรวจทางห้องปฏิบัติการหลายวิธี เพื่อสืบค้นอัตราการติดเชื้อ ไวรัสต่างๆซึ่งก่อโรคสมองอักเสบเฉียบพลันในผู้ป่วยเด็กซึ่งได้รับการรับตัวไว้รักษาเป็น ผู้ป่วยในของโรงพยาบาลศิริราชในช่วงเวลาตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2539 ถึงเดือนตุลาคม 2541 ผู้ป่วยเด็กที่นำมาศึกษาวิจัยถูกแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มโดยกลุ่มที่ 1 เป็นผู้ป่วยโรคไวรัส สมองอักเสบจำนวน 36 ราย กลุ่มที่ 2 เป็นผู้ป่วยที่แสดงอาการติดเชื้อของระบบสมองส่วนกลาง จำนวน 23 ราย กลุ่มที่ 3 เป็นผู้ป่วยโรคอื่นๆ จำนวน 61 ราย (เช่นไข้และชัก 13 ราย, ลมบ้า หมู 7 รายและสมองอักเสบจากการติดเชื้อชนิดแพร่กระจาย 3 ราย) กลุ่มที่ 4 เป็นผู้ป่วยที่ ไม่สามารถติดตามประวัติการวินิจฉัยโรคได้จำนวน 43 ราย วิธีการศึกษาคือ (1) ตรวจหายีโนม ของไวรัสในน้ำไขสันหลังได้แก่ ยีโนมของHSV และ HHV-6 โดยวิธีปฏิกิริยาลูกโซ่โพลี่เมอเรส (PCR) และของ JEV และ Enterovirus โดยวิธี Reverse Transcription/ Polymerase Chain Reaction (RT/PCR) (2) เปรียบเทียบค่าอัตราส่วนของ HSV IgG ที่อยู่ในน้ำไขสันหลัง และ ใน ซีรั่มโดยใช้ค่า ดัชนี Antibody Specific Index โดยวิธี ELISA (3) ตรวจหา IgG และ IgM ต่อ เชื้อไข้สมองอักเสบเจอี และเด็งกี่ในน้ำไขสันหลังและซีรั่มคู่ (4) ตรวจหาระดับ แอนติบอดี้ ที่เพิ่มขึ้นเป็น 4 เท่า โดยวิธี HI ต่อ JEV และDengue virus type 1 และ 2 ใน ซีรั่มคู่ (5) ตรวจหาระดับแอนติบอดี้ชนิด HSV IgG และ IgM, HHV-6 IgG และ IgM และ Enterovirus IgG, IgM และ IgA ผลการศึกษาพบอัตราการติดเชื้อ JEV 26.09%(6 ใน 23 ราย), เชื้อ HSV 16.67%(6 ใน 36 ราย), HHV-6 8.33%(3 ใน 36 ราย), เชื้อ Enterovirus 3.13%(1 ใน 32 ราย), เชื้อเด็ง กี่ 13.88%(5 ใน 36 ราย), เชื้อคางทูม 5.56%(2 ใน 36 ราย), เชื้ออีสุกอีใส 2.78%(1 ใน 36 ราย), และเชื้อพิษสุนัขบ้า 2.78%(1 ใน 36 ราย) ในผู้ป่วยสมองอักเสบทั้งสิ้นจำนวน 36 ราย นี้ ไม่สามารถศึกษาเชื้อต้นเหตุได้ครบทุกชนิดในผู้ป่วยทุกคน เนื่องจากปริมาณตัวอย่างตรวจ มีจำกัด แต่ก็ได้พบเชื้อทั้งสิ้น 25 ชนิด คิดเป็นอัตราการติดเชื้อไวรัส 69.44% การวินิจ ฉัยทางห้องปฏิบัติการจะบ่งชี้สาเหตุของโรคไวรัสสมองอักเสบได้ต่อเมื่อใช้ตัวอย่างตรวจที่ เป็นน้ำไขสันหลังเท่านั้น ส่วนการหาแอนติบอดี้จำเพาะอาจช่วยหรือไม่ช่วยสนับสนุนการวินิจฉัย การศึกษาครั้งนี้เชื่อว่าการตรวจหา ยีโนมโดยวิธี PCR และ RT/PCR เป็นวิธีการที่มี ประโยชน์มาก ในการตรวจวินิจฉัยโรคติดเชื้อไวรัสที่ระบบประสาทส่วนกลาง แต่เนื่องจากมีเชื้อ ก่อโรคหลายชนิด และปริมาณน้ำไขสันหลังมีน้อยจึงน่าจะได้มีการพัฒนาวิธี Multiplex PCR ขึ้นใช้เพื่อช่วยลดปริมาณการใช้น้ำไขสันหลังและประหยัดเวลาในการตรวจสอบ