การศึกษาปัจจัยเสี่ยงของโรคอุจจาระร่วงในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี จังหวัดราชบุรี โดย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยเสี่ยงต่อการป่วยด้วยโรคอุจจาระร่วงในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลเด็กในพื้นที่จังหวัดราชบุรี จำนวน 630 คน แบ่งเป็นกลุ่มผู้ ดูแลเด็กที่เด็กป่วยด้วยโรคอุจจาระร่วง จำนวน 210 คน และกลุ่มผู้ดูแลเด็กที่เด็กไม่ป่วย ด้วยโรคอุจจาระร่วง จำนวน 420 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ ทำการศึกษาระหว่าง วันที่ 15 พฤษภาคม ถึง 31 สิงหาคม 2541 วิเคราะห์ข้อมูลโดยตารางแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน t test, Chi-square test, Odds ratio และ 95% confidence interval of relative Odds ratio การศึกษาพบว่าปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการป่วยด้วยโรคอุจจาระร่วงในเด็กอายุต่ำ กว่า 5 ปี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่นที่ 95 % ได้แก่ ล้างมือหลังถ่าย อุจจาระด้วยน้ำธรรมดาทุกครั้ง (OR = 3.10, 95 % CI 2.09 - 4.61) ล้างมือหลังถ่ายอุจจาระ ด้วยน้ำและสบู่บางครั้ง (OR = 2.13, 95 % CI 1.27 - 3.54) ล้างมือหลังทำความสะอาดอุจจาระ เด็กด้วยน้ำธรรมดา (OR = 2.32, 95 % CI 1.60 - 3.37) ล้างมือด้วยน้ำธรรมดาก่อนป้อนอาหาร น้ำ หรือนม (OR = 3.52, 95 % CI 1.42 - 10.47) กำจัดอุจจาระเด็กไม่ถูกหลักสุขาภิบาล (OR = 1.63, 95 % CI 1.15 - 2.31) ไม่อุ่นอาหารที่เหลือก่อนนำมาให้เด็กรับประทาน (OR = 1.71, 95 % CI 1.04 - 2.83) อายุของผู้ดูแลเด็กที่น้อยกว่า 25 ปี (OR = 2.03, 95 % CI 1.31 - 3.13) ไม่มีประสบการณ์ในการดูแลเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี (OR = 1.70, 95 % CI 1.14 - 2.52) และปัจจัยที่ไม่มีความสัมพันธ์กับการป่วยด้วยโรคอุจจาระร่วงในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี อย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่นที่ 95 % ได้แก่ ระดับการศึกษา รายได้ ความสัมพันธ์ ของครอบครัว การล้างมือหลังทำความสะอาดอุจจาระเด็กด้วยน้ำและสบู่บางครั้ง การล้างมือมารดา ก่อนให้บุตรดื่มนมมารดา การทำความสะอาดเต้านมมารดาก่อนให้บุตรดื่มนมและการล้างมือก่อน ป้อนอาหาร น้ำหรือนม ด้วยน้ำและสบู่บางครั้ง ข้อเสนอแนะ ควรให้สุขศึกษาในรูปแบบที่ผสมผสานไปกับงานสาธารณสุขทุกด้วน การเพิ่ม ทักษะในด้านการปฏิบัติเพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการป้องกันโรคให้กระทำเป็นนิสัย มีการ รณรงค์ตามสภาพปัญหาและสภาวะการณ์ที่เหมาะสมในประชาชนทุกกลุ่มรวมถึงการพัฒนาสื่อ