ปัจจุบันองค์กรพัฒนาเอกชนได้มีบทบาทในการอนุรักษ์และพิทักษ์สิ่งแวดล้อมและ ใน พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ได้ให้สิทธิแก่ ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพิทักษ์สิ่งแวดล้อม การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ พิทักษ์สิ่งแวดล้อมขององค์กรพัฒนาเอกชนตาม พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่ง แวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ได้แก่ การใช้สิทธิการได้รับทราบข้อมูลข่าวสารจากทาง ราชการ การได้รับชดใช้ค่าเสียหายหรือค่าทดแทนจากรัฐ และการร้องเรียนกล่าวโทษ ผู้กระทำความผิดต่อเจ้าพนักงาน กลุ่มตัวอย่างคือ องค์กรพัฒนาเอกชนที่จดทะเบียนต่อ กระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ ที่ตั้งอยู่ในเขตกรุงเทพมหานคร เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ จากผู้รับผิดชอบงานด้านสิ่งแวดล้อมจำนวน 31 คน และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกระดับ ผู้บริหารองค์กรจำนวน 12 คน ผลการศึกษา องค์กรพัฒนาเอกชนมีระยะเวลาการก่อตั้งโดยเฉลี่ย 13.2 ปี แหล่งเงินทุนที่สนับสนุนร้อยละ 23.5 ได้จากการบริจาคของประชาชน การใช้สิทธิเพื่อ พิทักษ์สิ่งแวดล้อมองค์กรพัฒนาเอกชนส่วนใหญ่มีการใช้สิทธิน้อย (87.1%) และได้ใช้สิทธิ การได้รับข้อมูลข่าวสารจากทางราชการร้อยละ 22.9 การร้องเรียนกล่าวโทษผู้กระทำ ความผิดต่อเจ้าพนักงานร้อยละ 6.5 และการได้รับชดใช้ค่าเสียหายหรือค่าชดเชยจากรัฐ มีเพียงร้อยละ 3.2 การบริหารจัดการองค์กรอยู่ในระดับที่ควรปรับปรุง (90.3%) ผู้แทน องค์กรความรู้เกี่ยวกับกฎหมายสิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับต่ำ (71.0%) ทัศนคติต่อ พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ของผู้แทนองค์กรส่วนใหญ่มี ทัศนคติที่ไม่ดี (80.6%) โดยเฉพาะการบังคับใช้กฎหมาย การบริหารจัดการองค์กรมีความ สัมพันธ์กับการใช้สิทธิอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P=0.001) การวางแผนและการจัดองค์กร มีความสัมพันธ์กับการใช้สิทธิอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P=0.001 และ 0.000 ตามลำดับ) ความรู้และทัศนคติไม่มีความสัมพันธ์กับการใช้สิทธิ ผลการวิจัยเชิงคุณภาพพบว่า ความไม่ ชัดเจนกฎหมายสิ่งแวดล้อมในการใช้สิทธิมีส่วนทำให้องค์กรพัฒนาเอกชนใช้สิทธิน้อย ภาครัฐ และผู้ที่เกี่ยวข้องควรผลักดันให้มีการปรับปรุงข้อกฎหมายเกี่ยวกับการใช้สิทธิเพื่อพิทักษ์ พิทักษ์สิ่งแวดล้อมและส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมายสิ่ง แวดล้อมมากขึ้น องค์กรพัฒนาเอกชนควรปรับปรุงการวางแผนและการจัดองค์กร