ปัญหาโรคพิษจากสารกำจัดศัตรูพืชยังเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญในประเทศไทย ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากปฏิบัติตนที่ไม่ถูกต้องของเกษตรกร การศึกษาแบบกึ่งทดลอง ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาในการปรับเปลี่ยน พฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรที่ปลูกผัก อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งคัดเลือกหมู่บ้านและกลุ่มตัวอย่างแบบง่ายโดยกลุ่ม ทดลองจำนวน 48 คน เป็นกลุ่มซึ่งได้รับโปรแกรมสุขศึกษาซึ่งประยุกต์จากแบบแผน ความเชื่อด้านสุขภาพ กลุ่มเปรียบเทียบจำนวน 50 คนไม่ได้รับโปรแกรมใดๆ ทั้งสิ้น ใช้เวลาการศึกษาระหว่างเดือนมกราคมถึงเมษายน 2541 เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้ แบบสอบถาม แบบบันทึกการป้องกันอันตราย ผลการศึกษาพบว่า การจัดโปรแกรมสุขศึกษาที่ประยุกต์จากแบบแผนความเชื่อ ด้านสุขภาพเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเกษตรกร มีผลทำให้พฤติกรรมการป้องกันตนเอง จากอันตรายจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชดีขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ นอกจากนี้ยังพบว่า การรับรู้โอกาสเสี่ยง การรับรู้ความรุนแรง การรับรู้ถึงผลดีในการป้องกันตนเอง การรับรู้อุปสรรคการปฏิบัติตนและระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสมีความสัมพันธ์ทางบวก กับพฤติกรรมการปฏิบัติ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.001) ดังนั้นควรพิจารณานำ โปรแกรมนี้ไปประยุกต์ใช้กับเกษตรกรกลุ่มอื่น ในพื้นที่อื่นๆ ต่อไป