การวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ พัฒนารูปแบบการพัฒนาศักยภาพในการดูแลตนเองของ ผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ โดยใช้กรอบแนวคิดที่พัฒนา มาจากทฤษฎีการพยาบาลของโอเร็ม กลุ่มตัวอย่างเป็น ผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์จำนวน 60 ราย เลือกแบบ เจาะจงตามเกณฑ์ที่กำหนด เป็นผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ที่มารับบริการในสำนักงานส่งเสริมสุขภาพ แผนกพันธกิจเอดส์ สภาคริสตจักรในประเทศไทย เพื่อส่งเสริมการดูแลที่บ้าน ผู้วิจัยได้ให้บริการที่คลินิคร่วมกับการเยี่ยมบ้าน โดยให้ บริหาร 1-6 ครั้งต่อเดือนติดต่อกัน 3-6 เดือน กระบวน การวิจัยอาศัยความร่วมมือกันระหว่างผู้วิจัยกับผู้ติดเชื้อ ในการแลกเปลี่ยนข้อมูล, การประเมินความต้องการ การดูแลตนเอง ความสามารถในการดูแลตนเอง และความ บกพร่องในการดูแลตนเอง, การค้นหาปัญหาและปัจจัยที่เกี่ยว ข้อง, การค้นหาวิธีและลงมือกระทำเพื่อจัดการกับปัจจัย เพื่อส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ เป็นรูปแบบการส่งเสริมการดูแลตนเองที่บ้านโดยอาศัยชุมชน เป็นฐาน และใช้ระบบการจัดการเป็นรายกรณี ผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพพบว่า บทบาทของ พยาบาลในการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพในการดูแลตนเอง ของผู้ติดเชื้อเอดส์มี 6 หมวด คือ จัดการกับความเจ็บป่วย ทั้งทางร่างกายและจิตใจ ตรวจสอบการปฏิบัติการดูแลสุขภาพ ให้มีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง จัดการกับปัญหาหรือสถานการณ์ ที่เปลี่ยนแปลง จัดวางระบบการดูแลสุขภาพตนเอง ส่งเสริม การเรียนรู้และฝึกทักษะในการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับการติด เชื้อเอดส์ และประสานความร่วมมือกับบุคคลที่เกี่ยวข้อง โดยใช้วิธีการช่วยเหลือ คือ สร้างสัมพันธภาพเชิงบำบัด ให้การปรึกษา ช่วยประเมินและวิเคราะห์สถานการณ์ สอนและ แนะนำ ให้การรักษาเยียวยาอาการเจ็บป่วย ประยุกต์และ ผสมผสานการดูแลแบบพื้นบ้าน เสนอทางเลือกและให้อำนาจ ในการตัดสินใจ ส่งเสริมให้มีทักษะในการคิดและตัดสินใจ ให้ข้อมูลสะท้อนกลับ ช่วยแก้ไขปัญหา และให้การดูแลโดยตรง ส่งต่อเพื่อรับบริการที่เหมาะสม และประสานความร่วมมือ กับบุคคลทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ การช่วยเหลือผู้ติด เชื้อเอดส์แต่ละรายมักใช้หลายวิธีร่วมกันขึ้นอยู่กับปัจจัย ที่เกี่ยวข้อง สำหรับพฤติกรรมการดูแลตนเองในกลุ่มผู้ติดเชื้อ เอชไอวี/เอดส์ที่พบในการศึกษาครั้งนี้ประกอบด้วย รักษาและคงไว้ซึ่งศักดิ์ศรีและเกียรติของตนเอง แสวงหา การรักษาเยียวยาความเจ็บป่วย ดูแลและรักษาไว้ซึ่ง สุขภาพที่ดี คงไว้ซึ่งคุณค่าในตนเองและการดำรงชีวิต อย่างปกติสุข เรียนรู้และฝึกทักษะในการแก้ไขปัญหาอย่าง มีวิจารณญาณ จัดการกับปัญหาด้านจิตใจและอารมณ์ รักษาไว้ซึ่งอำนาจในการควบคุมตนเอง และแก้ไขปัญหา ด้านเศรษฐกิจและความเป็นอยู่ โดยมีปัจจัยที่เกี่ยวข้อง กับการดูแลตนเอง 3 ด้านคือ ปัจจัยด้านบุคคล ปัจจัยด้าน สิ่งแวดล้อม และปัจจัยด้านสถานกาณณ์เอดส์ การประเมินประสิทธิผลของโครงการใช้ทั้งข้อมูล เชิงคุณภาพและข้อมูลเชิงปริมาณที่ได้จากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 42 คนที่สามารถติดตามได้ตั้งแต่ 3 เดือนขึ้นไป แม้จะมีกลุ่มตัวอย่างจำนวน 18 รายที่ป่วยหนักและเสียชีวิต ไปตลอดการศึกษาครั้งนี้ แต่ผลของการประเมินก็เป็นที่น่า พอใจคือพบว่าภายหลังเข้าร่วมโครงการวิจัยแล้ว ผู้ติดเชื้อ เอชไอวี/เอดส์ มีความสามารถในการดูแลตนเองดีขึ้น มีอาการเจ็บป่วยน้อยลง และมีคุณภาพชีวิตดีกว่าก่อนเข้า ร่วมโครงการ และจากข้อมูลเชิงปริมาณที่ได้จากการใช้ แบบสอบถามเกี่ยวกับความสามารถในการดูแลตนเอง อาการเจ็บป่วยและคุณภาพชีวิตของผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ พบว่ามีความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติตั้งแต่ เข้าโครงการได้เพียง 1-2 เดือน และค่อนข้างมีความ คงตัวไปจนถึง 6 เดือน ผู้วิจัยอภิปรายผลการศึกษาโดยเชื่อมโยงกับความรู้ ทางการพยาบาลตามแนวคิดของโอเร็มและการพัฒนาความรู้ ในศาสตร์ทางการพยาบาล พร้อมทั้งได้เสนอมุมสะท้อนของ ผู้วิจัย และข้อเสนอแนะที่ได้จากการวิจัยเกี่ยวกับการจัด ระบบบริการด้านสุขภาพ การศึกษาทางการพยาบาล การบริหาร และการวิจัย