การวินิจฉัยการติดเชื้อไวรัสเอ็ชไอวีในเด็ก ที่เกิดจากมารดาติดเชื้อ โดยการตรวจหา anti-HIV เช่นเดียวกับผู้ใหญ่นั้น ไม่สามารถวินิจฉัยการติดเชื้อใน เด็กเหล่านี้ได้ เนื่องจากการตรวจแอนติบอดี้ด้วยน้ำยา สำเร็จรูปที่ใช้ในปัจจุบันเป็นการตรวจหาแอนติบอดี้ชนิด IgG ซึ่งเป็นแอนติบอดี้ชนิดที่ทารกได้รับถ่ายทอดจาก มารดาผ่านทางรกและอาจตรวจพบได้เป็นเวลานาน 6 ถึง 15 เดือน วิธีการตรวจใหม่ ๆ ที่สามารถใช้ใน การวินิจฉัยให้ได้ผลรวดเร็ว แม่นยำและถูกต้อง ได้แก่ การตรวจสารพันธุกรรมของไวร้สด้วยวิธี PCR และ nested PCR, การตรวจหาแอนติเจนชนิด p24 และการ ตรวจหาแอนติบอดี้ชนิด IgA ซึ่งไม่สามารถผ่านรกได้ งานศึกษาวิจัยนี้ได้นำวิธีการตรวจทั้ง 3 วิธีมาทดสอบและ ประเมินผล ร่วมกับการตรวจนับค่า T lymphocyte subsets เพื่อใช้วินิจฉัยการติดเชื้อไวรัสเอ็ชไอวีในเด็กที่เกิด จากมารดาติดเชื้อ ได้ทำการศึกษาในเด็กจำนวน 135 ราย ที่เกิดจาก มารดาติดเชื้อเอดส์ซึ่งมารับการตรวจที่คลินิกพิเศษของ โรงพยาบาลศิริราชในระหว่างเดือนเมษายน 2535 ถึง เมษายน 2537 เด็กจำนวน 135 รายนี้ ประกอบด้วยเด็ก 3 กลุ่ม คือ (1) กลุ่มที่ตรวจไม่พบแอนติบอดี้แล้วจำนวน 21 ราย (2) กลุ่มที่ตรวจพบแอนติบอดี้และมีอาการเอดส์ จำนวน 25 ราย (3) กลุ่มที่ตรวจพบแอนติบอดี้และไม่ สามารถวินิจฉัยว่าติดเชื้อหรือไม่ จำนวน 89 ราย สำหรับ เด็กกลุ่มสุดท้ายได้ติดตามและตรวจแอนติบอดี้จนอายุ 18 เดือน ในจำนวนเด็ก 89 รายนี้ 19 ราย ตรวจพบ แอนติบอดี้ต่อเชื้อไวรัสเอ็ชไอวีจนกระทั่งอายุ 18 เดือน และมีเพียง 9 รายที่ปรากฏอาการเอดส์ในช่วงอายุ 1-2 ปี การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ ทำโดยการตรวจเลือด เด็กที่มารับการตรวจรักษาในครั้งแรก และติดตามตรวจเป็น ระยะด้วยวิธีการตรวจหา anti-HIV, nested PCR, p24 antigen, anti-HIV IgA และ T-lymphocyte subsets รวมตัวอย่างตรวจทั้งหมด 408 ตัวอย่าง ศึกษาเปรียบเทียบ ความไวและความจำเพาะโดยดูผล anti-HIV หลังอายุ 6-15 เดือนเป็นมาตรฐาน วิธี nested PCR ที่นำมาตรวจวินิจฉัย ได้เลือก primers จากบริเวณ gag คือ SK380/SK390 และ SK38/SK39 การศึกษาครั้งนี้พบว่าวิธี nested PCR เป็นวิธีที่มีความไว และความจำเพาะสูงสุด (ร้อยละ 100) โดยสามารถให้ผลการ ตรวจได้ถูกต้องแม่นยำทั้งกลุ่มที่ติดเชื้อและไม่ติดเชื้อ อีกทั้งยังสามารถวินิจฉัยได้รวดเร็ว โดยในกลุ่มที่ติดเชื้อ ให้การวินิจฉัยได้เมื่อเด็กอายุเพียง 1 เดือน ในขณะที่ ยังไม่ปรากฏอาการเอดส์ วิธีตรวจหา p24 antigen ชนิด immune complex dissociation มีความไวร้อยละ 68.54 และความจำเพาะ ร้อยละ 100 วิธีการตรวจนี้มีประโยชน์อย่างมากในการ วินิจฉัยกลุ่มที่ติดเชื้อและปรากฏอาการเอดส์ กลุ่มผู้ป่วย เด็กที่มีอายุน้อยกว่า 6 เดือนที่ศึกษาในครั้งนี้ พบว่า การตรวจ p24 antigen ภายหลังจากการทำ imune complex dissociation มีความไวใกล้เคียงกับวิธี PCR การตรวจหา anti-HIV IgA ด้วยวิธี capture enzyme immunoassay เป็นวิธีที่ทำได้ไม่ยาก ในการศึกษา ครั้งนี้เป็นวิธีที่มีความไวเพียงร้อยละ 24.78 และ ความจำเพาะ ร้อยละ 96.73 อย่างไรก็ตามความไวและ ความจำเพาะจะเพิ่มสูงขึ้น เมื่อตรวจในเด็กที่มีอายุ มากกว่า 6 เดือน การตรวจหาค่า T lymphocyte subsets ในการ ศึกษาครั้งนี้ ได้ศึกษาจากเด็ก 5 กลุ่มที่เกิดจากมารดา ติดเชื้อ โดยจำแนกตามสภาพการติดเชื้อและความรุนแรง ของอาการในเด็กเหล่านั้นเมื่อแรกเข้าโครงการ และอาการ แสดงครั้งสุดท้ายก่อนการประเมินผลข้อมูล ผลการตรวจเลือด จากเด็กที่ได้ติดตามแล้วว่าไม่ติดเชื้อ ซึ่งเกิดจากมารดา ติดเชื้อเอดส์ ได้ใช้เป็นกลุ่มควบคุมสำหรับเปรียบเทียบค่า ต่าง ๆ กับเด็กที่ติดเชื้อ การประเมินผลและคำนวณค่า ทางสถิติได้จำแนกตามกลุ่มอายุและสถานะภาพการติดเชื้อ และอาการแสดงของโรค จากการศึกษาครั้งนี้พบว่า จำนวน CD4 lymphocyte และ CD4 เป็นร้อยละ รวมทั้งอัตรา ส่วนของ CD4 : CD8 มีค่าลดลงตามอายุ และแตกต่าง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มที่ติดเชื้อและไม่ติด เชื้อเมื่ออายุ 6 เดือน ในทางตรงกันข้ามค่าร้อยละ CD8 จะสูงขึ้นในกลุ่มที่ติดเชื้ออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่ออายุ 12 เดือน อัตราการติดเชื้อจากมารดาสู่ทารกที่พบจากการศึกษา ครั้งนี้จะมีค่าเท่ากับ 21.34% ใกล้เคียงกับการศึกษาที่ ติดตามเด็กในกรุงเทพมหานคร แต่ต่ำกว่าการศึกษาที่ เชียงใหม่