ปัจจุบันโรคมะเร็งยังเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของ ประเทศไทย มะเร็งปากมดลูกเป็นโรคที่พบมากเป็นอันดับหนึ่ง ในสตรีไทย และยังมีแนวโน้มอุบัติการณ์การเกิดสูงขึ้นเรื่อย ๆ แม้ว่าโรคนี้สามารถตรวจค้นพบได้ตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม ด้วย การตรวจเซลล์มะเร็งปากมดลูก (Pap smear) แต่สตรีที่ มารับบริการตรวจเซลล์มะเร็งปากมดลูกมีเพียงจำนวนน้อย การวิจัยกึ่งทดลองครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาประสิทธิผล ของโปรแกรมสุขศึกษาร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคมจากแม่บ้าน อาสาสมัครกับการใช้จดหมายกระตุ้นเตือน ในการที่จะทำให้ สตรีเกิดความรู้ มีทัศนคติที่ดี ปฏิบัติตัวป้องกันโรคมะเร็ง ปากมดลูกได้ถูกต้อง และมารับบริการตรวจเซลล์มะเร็ง ปากมดลูก รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ทัศนคติ และแรงสนับสนุนทางสังคม กับการปฏิบัติตัวเพื่อป้องกัน โรคมะเร็งปากมดลูก และการมารับบริการตรวจเซลล์มะเร็ง ปากมดลูก โดยนำหลักการของทฤษฎีการเรียนรู้ ทฤษฎีการ เปลี่ยนแปลงทัศนคติและการปฏิบัติ และทฤษฎีการสื่อสารมา ประยุกต์ใช้ในโปรแกรมสุขศึกษา ร่วมกับแรงสนับสนุนทาง สังคม กลุ่มตัวอย่างเป็นสตรีที่แต่งงานแล้ว อายุ 25 ถึง 60 ปี กลุ่มทดลองที่ 1 ได้รับแรงสนับสนุนทางสังคมร่วมกับ โปรแกรมสุขศึกษา และกลุ่มทดลองที่ 2 ได้รับจดหมายกระตุ้นเตือน ร่วมกับโปรแกรมสุขศึกษา กลุ่มตัวอย่างกลุ่มละ 81 คน เก็บ รวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์ตามแบบสอบถาม 2 ครั้ง คือก่อนและหลังการทดลอง การทดลองทั้ง 2 กลุ่ม ประกอบด้วย โปรแกรมสุขศึกษาที่มีการบรรยายประกอบภาพพลิก การประชุมกลุ่ม สนทนากับสตรีที่เคยตรวจเซลล์มะเร็งปากมดลูก เอกสารแผ่นพับ ติดตามด้วยการสนับสนุนทางสังคมของแม่บ้านอาสาสมัคร ในกลุ่ม ทดลองที่ 1 และใช้จดหมายกระตุ้นเตือนในกลุ่มทดลองที่ 2 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน Students t-test, Paired Samples t-test, Z-test, Chi-square test และ Pearson Product Moment Correlation Coefficient ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลอง ความรู้ ทัศนคติ และ การปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูก ของกลุ่มที่ได้รับ แรงสนับสนุนจากแม่บ้านอาสาสมัครและกลุ่มได้รับจดหมาย กระตุ้นเตือนสูงกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ความรู้เรื่องโรคมะเร็งปากมดลูก ของกลุ่มที่ได้รับแรงสนับสนุน จากแม่บ้านอาสาสมัครสูงกว่า กลุ่มที่ได้รับจดหมายกระตุ้นเตือน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สัดส่วนการมารับบริการตรวจเซลล์ มะเร็งปากมดลูก ของทั้ง 2 กลุ่ม ไม่มีความแตกต่างกันอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ ความรู้ไม่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตัว เพื่อป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูก และการมารับบริการตรวจ เซลล์มะเร็งปากมดลูก ส่วนทัศนคติ แรงสนับสนุนทางสังคม มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตัว เรื่องโรคมะเร็งปากมดลูก และการมารับบริการตรวจเซลล์มะเร็งปากมดลูก จากผล การวิจัยแสดงให้เห็นว่าโปรแกรมสุขศึกษา ร่วมกับแรง สนับสนุนทางสังคมโดยแม่บ้านอาสาสมัคร กับการใช้จดหมาย กระตุ้นเตือนที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลที่ดี ควรพิจารณาใช้เป็น แนวทางรณรงค์เพื่อให้สตรีไทยอายุ 25-60 ปี มีพฤติกรรม การป้องกันโรคที่ดีขึ้น และมารับบริการตรวจเซลล์มะเร็ง ปากมดลูก ได้ครอบคลุมตามโครงการค้นหา วินิจฉัย และ รักษาโรคมะเร็งปากมดลูกของกระทรวงสาธารณสุขต่อไป