ปัจจุบันประเทศไทยมีปัญหาในการบริโภคยาที่ไม่ เหมาะสม ทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพ ทำให้คนไทยมีการ บริโภคยาที่ไม่จำเป็นและยาที่จำเป็นในอัตราที่ไม่เหมาะสม และยังมีปัญหาการใช้ยาที่ไม่ถูกต้องตามลำดับ แม้แต่ผู้ป่วย ซึ่งได้รับการแนะนำการใช้ยาโดยบุคลากรทางสาธารณสุข แล้วก็ยังมีปัญหาในเรื่องการปฏิบัติตามคำสั่งบนฉลากยา จากการศึกษาโดยการทำการวิจัยเชิงสำรวจ (Cross- sectional Survey Research) ในกลุ่มผู้ป่วยนอก 320 คน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรู้และการปฏิบัติ ตัวในการใช้ยาตามคำสั่งบนฉลากยา เพื่อหาความสัมพันธ์ ระหว่างปัจจัยต่าง ๆ ได้แก่ ปัจจัยทางด้านลักษณะของผู้ป่วย ลักษณะของโรคของผู้ป่วย ลักษณะของยาที่ผู้ป่วยได้รับ และ ลักษณะทางสังคมจิตวิทยาของผู้ป่วยกับความรู้และการปฏิบัติ ในการใช้ยาตามคำสั่งบนฉลากยา และเพื่อศึกษาลักษณะ บริการคำแนะนำปรึกษาด้านการใช้ยาที่เหมาะสมตามความ ต้องการของผู้ป่วย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามใน ระหว่างวันที่ 30 มกราคม 2538 ถึงวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2538 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติ เชิงวิเคราะห์หาความสัมพันธ์โดยใช้สถิติไคสแควร์ (Chi- square), Spearman Rank Correlation และ Pearson Product Moment Correlation ทั้งนี้ขึ้นกับ อันดับของตัวแปร ผลการวิจัยพบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ (ร้อยละ 69) มีความรู้ปานกลางที่คะแนนร้อยละ 45-65 ผู้ป่วยส่วนใหญ่ (ร้อยละ 63) มีการปฏิบัติตามคำสั่งบน ฉลากยาระดับปานกลางที่คะแนนร้อยละ 75-85 พบว่า ปัจจัยทางด้านลักษณะทั่วไปของผู้ป่วยได้แก่ อาชีพ สถานภาพสมรส อายุ รายได้ และการศึกษา มีความสัมพันธ์ กับความรู้ในการใช้ยาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ p-value < 0.05 และพบว่าปัจจัยทางด้านลักษณะของยา ที่ผู้ป่วยได้รับ ได้แก่ ผลของลักษณะทางกายภาพของยา และความเหมาะสมของภาชนะที่บรรจุยารวมทั้งปัจจัยทางด้าน สังคมจิตวิทยา ได้แก่สิ่งกระตุ้นการปฏิบัติในการใช้ยา มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตามคำสั่งบนฉลากยาที่ระดับ p-value < 0.05 นอกจากนี้ยังพบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่ (ร้อยละ 87) มีความต้องการได้รับคำแนะนำปรึกษาปัญหา ด้านการใช้ยาโดยใช้เวลาเฉลี่ย 10 นาทีต่อคน โดยมี ความต้องการคำแนะนำปรึกษาในด้านการใช้ยาที่ถูกต้อง พร้อมรับสื่อที่เป็นคู่มือในการใช้ยามากที่สุดถึงแม้จะพบว่า ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่มีปัญหาที่พบย่อยที่ต้องการคำแนะนำ ข้อเสนอแนะจากการวิจัยครั้งนี้คือควรเพิ่มความรู้แก่ ผู้ป่วย โดยการให้สุขศึกษาแบบมีส่วนร่วมเป็นรายกลุ่ม หรือให้รับบริการจากหน่วยให้คำแนะนำปรึกษาปัญหาด้าน การใช้ยาเป็นรายบุคคล ควรใช้วิธีการสืบหาความ สามารถในการปฏิบัติตามคำสั่งบนฉลากยาที่แท้จริงของ ผู้ป่วย โดยการสอบถามจากญาติ จากการนับจำนวน เม็ดยาที่เหลืออยู่ จากการมาตรวจตามนัด หรือจาก บัตรรายงานโรค และควรให้เภสัชกรผู้ทำหน้าที่ให้บริการ ได้เข้ารับการฝึกฝน อบรมถึงวิธีการให้คำแนะนำปรึกษา ปัญหาด้านการใช้ยาจนสามารถสร้างความน่าเชื่อถือให้ ผู้ป่วยไว้วางใจ และยินดีปฏิบัติตามคำสั่งบนฉลากยา อย่างถูกต้อง ได้อย่างต่อเนื่อง