ประเทศไทยมีการขึ้นทะเบียนยา ดี-นอร์เจสเตรล ขนาด 0.75 มิลลิกรัม เพื่อคุมกำเนิดหลังร่วมเพศในสตรี มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2527 โดยยานี้มีจำหน่ายทั่วไปในร้าน ขายยาไม่ต้องใช้ใบสั่งแพทย์ ใช้รับประทานทันทีหรือภายใน 1 ชั่วโมง หลังมีเพศสัมพันธ์ อาการไม่พึงประสงค์ที่อาจเกิด ขึ้น คือ ประจำเดือนมาติดต่อกันหลายวัน เลือดออกกะปริด กะปรอย ประจำเดือนขาดหายไป ปวดศีรษะ ฯลฯ จากการ ที่ยานี้สามารถหาซื้อได้อย่างง่ายดายและมีวิธีใช้ที่สะดวก จึงทำให้มีผู้นิยมใช้ยานี้คุมกำเนิดหลังร่วมเพศ ไม่ใช้วิธี การคุมกำเนิดเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์เช่นที่ใช้กันใน ปัจจุบัน ยานี้ไม่มีจำหน่ายในประเทศที่มีระบบขึ้นทะเบียน ยาที่เข้มแข็ง เช่น สหรัฐอเมริกา อังกฤษ นอกจากนี้ องค์การอนามัยโลกได้เคยศึกษาพบว่ายานี้มีประสิทธิภาพ ในการคุมกำเนิดต่ำกว่าวิธีอื่นที่ใช้กันในปัจจุบัน การวิจัยนี้เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุ ประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมการใช้ยา ดี-นอร์เจสเตรล เพื่อคุมกำเนิดหลังร่วมเพศของสตรีในเขตกรุงเทพมหานคร ความชุกในการเกิดอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา และศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดอาการไม่พึง ประสงค์จากการใช้ยา ดี-นอร์เจสเตรล กลุ่มตัวอย่าง คือ สตรีที่ซื้อและใช้ยา ดี-นอร์เจสเตรลจากร้านขายยา เพื่อคุมกำเนิดหลังร่วมเพศ ในเขตกรุงเทพมหานคร ระหว่าง วันที่ 15 สิงหาคม - 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2537 เก็บ ข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น จากจำนวน ตัวอย่าง 320 ราย ผลการวิจัยพบว่าร้อยละ 38.4 เป็นสตรีที่มีอายุ ระหว่าง 20-24 ปี อายุเฉลี่ย 25.5 ปี ร้อยละ 62.8 มีสถานภาพแต่งงาน/หม้าย/หย่า/แยก ร้อยละ 79.1 จบการ ศึกษาตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายขึ้นไป ร้อยละ 34.7 ประกอบอาชีพในบริษัทเอกชน/ธุรกิจ ร้อยละ 30.6 มีรายได้ต่อเดือนน้อยกว่า 5,000 บาท ร้อยละ 66.6 ยังไม่เคยมีบุตร ร้อยละ 50.6 มีอาการปวดประจำเดือน ร้อยละ 70.0 เคยคุมกำเนิดด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งมาก่อน ความรู้และการรับรู้เกี่ยวกับการคุมกำเนิดอยู่ในระดับต่ำ คิดเป็นร้อยละ 37.8 และ 47.8 ตามลำดับ ร้อยละ 85.3 ใช้ยานี้เฉลี่ยต่อเดือนไม่เกิน 4 เม็ด เหตุผลที่ใช้ ส่วนใหญ่ คือ ใช้เพราะมีเพศสัมพันธ์ไม่บ่อย และใช้สะดวก ร้อยละ 74.4 และ 66.9 ตามลำดับ ร้อยละ 70.3 คุมกำเนิดด้วยยานี้เพียงอย่างเดียว ความชุกในการเกิด อาการไม่พึงประสงค์พบได้ร้อยละ 47.2 อาการที่พบมาก ได้แก่ มีประจำเดือนเร็วขึ้น/ถี่ขึ้น มีเลือดออกกะปริด กะปรอย เวียนศีรษะมึนงง และประจำเดือนขาดหายไป ร้อยละ 86.3 ต้องการใช้ยานี้ต่อไป คำแนะนำที่ได้รับ ที่ร้านขายยาเมื่อซื้อยานี้ คำแนะนำที่ได้รับมากที่สุด คือ วิธีใช้ยา ที่ได้รับน้อยสุด คือ ข้อห้ามใช้ความรู้ เกี่ยวกับยานี้อยู่ในระดับต่ำ ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อ การเกิดอาการไม่พึงประสงค์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) คือ การมีบุตรที่มีชีวิตตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป อาการปวดประจำเดือน การใช้ยานี้เฉลี่ยต่อเดือน มากกว่า 6 เม็ด และการใช้ยานี้เป็นเวลามากกว่า 2 ปี จากผลดังกล่าวจะเห็นว่า ผู้ที่ใช้ยานี้มีแนวโน้ม ที่จะใช้ยานี้คุมกำเนิดเป็นประจำ ใช้แทนวิธีคุมกำเนิด ชนิดอื่นที่มีประสิทธิภาพดีกว่าและมีการใช้ยาที่มากเกินกว่า ที่แนะนำให้ใช้ในเอกสารกำกับยา คือ 4 เม็ดต่อเดือน อาการไม่พึงประสงค์พบได้ประมาณครึ่งหนึ่งของผู้ใช้ยา ดังนั้น เพื่อความปลอดภัยแก่ผู้ใช้ยา จึงควรมีการปรับปรุง มาตรการในการคุ้มครองผู้บริโภค อันได้แก่ ปรับเปลี่ยน ประเภทของยาให้เป็นยาที่มีแพทย์เป็นผู้สั่งจ่าย เพิ่มข้อมูล เกี่ยวกับข้อห้ามใช้ อาการไม่พึงประสงค์ในเอกสารกำกับยา ควรปรับปรุงหลักสูตรเกี่ยวกับการคุมกำเนิดในสถานศึกษาให้ เหมาะสมขึ้น รวมทั้งควรให้เภสัชกรและบุคลากรในร้านขายยา เพิ่มบทบาทในการให้คำแนะนำการใช้ยานี้ และรายงานอาการ ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยานี้ให้สำนักงานคณะกรรมการ อาหารและยาดำเนินการต่อไป สำหรับการวิจัยครั้งต่อไป ควรศึกษาประสิทธิผลของยานี้ ผลระยะยาวที่เกิดขึ้น รวมถึงพฤติกรรมของบุรุษในการซื้อและนำยาให้คู่นอน ของตนใช้