การวินิจฉัยการติดเชื้อไวรัสเอ็ชไอวีในเด็กที่เกิดจาก มารดาติดเชื้อ โดยการตรวจหา anti-HIV เช่นเดียวกับ ผู้ใหญ่นั้น ไม่สามารถวินิจฉัยการติดเชื้อในเด็กเหล่านี้ได้ เนื่องจากการตรวจแอนติบอดี้ด้วยน้ำยาสำเร็จรูปที่ใช้ในปัจจุบัน เป็นการตรวจหาแอนติบอดี้ชนิด IgG ซึ่งเป็นแอนติบอดี้ชนิดที่ ทารกได้รับถ่ายทอดจากมารดาผ่านทางรกและอาจตรวจพบได้ เป็นเวลานาน 6 ถึง 15 เดือน วิธีการตรวจใหม่ๆ ที่สามารถ ใช้ในการวินิจฉัยให้ได้ผลรวดเร็ว แม่นยำและถูกต้อง ได้แก่ การตรวจสารพันธุกรรมของไวรัสด้วยวิธี PCR และ nested PCR, การตรวจหาแอนติเจนชนิด p24 และการตรวจหา แอนติบอดี้ชนิด IgA ซึ่งไม่สามารถผ่านรกได้ งานวิจัยนี้ได้ นำวิธีการตรวจทั้ง 3 วิธีมาทดสอบและประเมินผล ร่วมกับการ ตรวจนับค่า T lymphocyte subsets เพื่อใช้วินิจฉัยการ ติดเชื้อไวรัสเอ็ชไอวีในเด็กที่เกิดจากมารดาติดเชื้อ ได้ทำการศึกษาในเด็กจำนวน 135 ราย ที่เกิดจาก มารดาติดเชื้อเอดส์ซึ่งมารับการตรวจที่คลินิกพิเศษของ โรงพยาบาลศิริราชในระหว่างเดือนเมษายน 2535 ถึง เมษายน 2537 เด็กจำนวน 135 รายนี้ ประกอบด้วยเด็ก 3 กลุ่ม คือ (1) กลุ่มที่ตรวจไม่พบแอนติบอดี้แล้ว จำนวน 21 ราย (2) กลุ่มที่ตรวจพบแอนติบอดี้และมีอาการเอดส์ จำนวน 25 ราย (3) กลุ่มที่ตรวจพบแอนติบอดี้และไม่สามารถ วินิจฉัยว่าติดเชื้อหรือไม่ จำนวน 89 ราย สำหรับเด็กกลุ่ม สุดท้ายได้ติดตาม และตรวจแอนติบอดี้จนอายุ 18 เดือน ในจำนวนเด็ก 89 รายนี้ 19 รายตรวจพบแอนติบอดี้ต่อ เชื้อไวรัสเอ็ชไอวีจนกระทั่งอายุ 18 เดือน และมีเพียง 9 รายที่ปรากฎอาการเอดส์ในช่วงอายุ 1-2 ปี การวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ ทำโดยการตรวจเลือด เด็กที่มารับการตรวจรักษาในครั้งแรก และติดตามตรวจเป็น ระยะด้วยวิธีการตรวจหา anti-HIV, nested PCR, p24 antigen, anti-HIV IgA และ T-lymphocyte subsets รวมตัวอย่างตรวจทั้งหมด 408 ตัวอย่าง ศึกษาเปรียบเทียบ ความไวและความจำเพาะโดยดูผล anti-HIV หลังอายุ 6-15 เดือนเป็นมาตรฐาน วิธี nested PCR ที่นำมาตรวจวินิจฉัย ได้เลือก primers จากบริเวณ gag คือ SK380/SK390 และ SK38/SK39 การศึกษาครั้งนี้พบว่าวิธี nested PCR เป็น วิธีที่มีควมไวและความจำเพาะสูงสุด (ร้อยละ 100) โดย สามารถให้ผลการตรวจได้ถูกต้องแม่นยำทั้งกลุ่มที่ติดเชื้อ และไม่ติดเชื้อ อีกทั้งยังสามารถวินิจฉัยได้รวดเร็ว โดย ในกลุ่มที่ติดเชื้อให้การวินิจฉัยได้เมื่อเด็กอายุเพียง 1 เดือน ในขณะที่ยังไม่ปรากฎอาการเอดส์ วิธีตรวจหา p24 antigen ชนิด immune complex dissociation มีความไวร้อยละ 68.54 และความจำเพาะ ร้อยละ 100 วิธีการตรวจนี้มีประโยชน์อย่างมากในการวินิจฉัย กลุ่มที่ติดเชื้อและปรากฎอาการเอดส์ กลุ่มผู้ป่วยเด็กที่มีอายุ น้อยกว่า 6 เดือนที่ศึกษาในครั้งนี้ พบว่าการตรวจ p24 antigen ภายหลังจากการทำ immune complex dissociation มี ความไวใกล้เคียงกับวิธี PCR การตรวจหา anti-HIV IgA ด้วยวิธี capture enzyme immunoassay เป็นวิธีที่ทำได้ไม่ยาก ในการศึกษาครั้งนี้เป็น วิธีที่มีความไวเพียงร้อยละ 24.78 และความจำเพาะ ร้อยละ 96.73 อย่างไรก็ตามความไวและความจำเพาะจะเพิ่มสูงขึ้น เมื่อตรวจในเด็กที่มีอายุมากกว่า 6 เดือน การตรวจหาค่า T lymphocyte subsets ในการ ศึกษาครั้งนี้ ได้ศึกษาจากเด็ก 5 กลุ่มที่เกิดจากมารดาติดเชื้อ โดยจำแนกตามสภาพการติดเชื้อและความรุนแรงของอาการใน เด็กเหล่านั้นเมื่อแรกเข้าโครงการ และอาการแสดงครั้งสุดท้าย ก่อนการประเมินผลข้อมูล ผลการตรวจเลือดจากเด็กที่ได้ติดตาม แล้วว่าไม่ติดเชื้อ ซึ่งเกิดจากมารดาติดเชื้อเอดส์ ได้ใช้เป็น กลุ่มควบคุมสำหรับเปรียบเทียบค่าต่างๆ กับเด็กที่ติดเชื้อ การประเมินผลและคำนวณค่าทางสถิติได้จำแนกตามกลุ่มอายุ และสถานะภาพการติดเชื้อและอาการแสดงของโรค จากการ ศึกษาครั้งนี้พบว่า จำนวน CD4 lymphocyte และ CD4 เป็น ร้อยละ รวมทั้งอัตราส่วนของ CD4 : CD8 มีค่าลดลงตามอายุ และแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มที่ติดเชื้อ และไม่ติดเชื้อเมื่ออายุ 6 เดือน ในทางตรงกันข้ามค่าร้อยละ CD8 จะสูงขึ้นในกลุ่มที่ติดเชื้ออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อ อายุ 12 เดือน อัตราการติดเชื้อจากมารดาสู่ทารกที่พบจากการศึกษา ครั้งนี้จะมีค่าเท่ากับ 21.34% ใกล้เคียงกับการศึกษาที่ติดตาม เด็กในกรุงเทพมหานคร แต่ต่ำกว่าการศึกษาที่เชียงใหม่