การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม ทดสอบก่อนและหลังการทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรม การให้ความรู้เรื่องโรคขาดสารไอโอดีนต่อการรับรู้และ พฤติกรรมการป้องกันโรคขาดสารไอโอดีนของนักเรียนชั้น ประถมศึกษาปีที่ 6 อำเภอกุดบาก จังหวัดสกลนคร โดย ใช้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 98 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 47 คน กลุ่มควบคุม 51 คน กลุ่มตัวอย่างมีความคล้ายคลึงกันในด้าน เพศ ผลการเรียน การศึกษาของบิดามารดา อาชีพของ มารดา การป่วยด้วยโรคขาดสารไอโอดีนของนักเรียน การเป็นคอพอกของสมาชิกในครอบครัว และการได้รับข้อมูล ข่าวสารเรื่องโรคขาดสารไอโอดีน แต่แตกต่างกันในเรื่อง สภาพการเป็นผู้นำนักเรียน การเป็นเอ๋อของสมาชิกใน ครอบครัว ซึ่งกลุ่มทดลองมีมากกว่ากลุ่มควบคุม และมีอาชีพ ของบิดาแตกต่างกัน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการให้ ความรู้เรื่องโรคขาดสารไอโอดีนซึ่งประยุกต์มาจากแบบ จำลองความเชื่อเกี่ยวกับสุขภาพ ของ เบคเกอร์และ ไมแมน และกรวยแห่งประสบการณ์ของเอดการ์ เดล โปรแกรมนี้ใช้เวลาทั้งสิ้น 3 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มควบคุม ไม่ได้รับโปรแกรมนี้ เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างวันที่ 10 มกราคม ถึง 10 กุมภาพันธ์ 2538 โดยให้กลุ่มตัวอย่าง ทั้ง 2 กลุ่มตอบแบบสอบถามการรับรู้ แบบบันทึกพฤติกรรม การป้องกันโรคขาดสารไอโอดีน และตรวจหาไอโอดีน ในปัสสาวะก่อนและหลังการทดลอง สถิติที่ใช้ คือ ร้อยละ Chi-square test Students t-test และ Paired t-test ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มทดลองภายหลังได้รับ โปรแกรมการให้ความรู้เรื่องโรคขาดสารไอโอดีน มีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้โอกาสเสี่ยงของการเกิดโรค การรับรู้ความรุนแรงของโรค การรับรู้ผลดีของการปฏิบัติ การรับรู้อุปสรรคของการปฏิบัติ สูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.001, <0.001, <0.001 และ <0.001 ตามลำดับ) และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (p<0.001, 0.016, 0.001 และ <0.001 ตามลำดับ) มีพฤติกรรมการป้องกันโรคขาดสาร ไอโอดีน ได้แก่ การดื่มน้ำเสริมไอโอดีนที่โรงเรียน การดื่มน้ำเสริมไอโอดีนที่บ้าน การหยดไอโอดีนเข้มข้น ในน้ำดื่มที่บ้าน การหยดไอโอดีนเข้มข้นในน้ำปลาที่บ้าน สูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <0.001, <0.001, <0.001 และ <0.001 ตามลำดับ) และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <0.001, <0.001, <0.001 และ <0.001 ตามลำดับ) และกลุ่ม ทดลองมีค่าเฉลี่ยของปริมาณไอโอดีนในปัสสาวะสูงกว่าก่อน การทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p =0.002) และสูงกว่า กลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p =0.004) จากผลการวิจัย แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมการให้ความ รู้โรคขาดสารไอโอดีน สามารถทำให้นักเรียนมีการเปลี่ยน แปลงการรับรู้และมีพฤติกรรมการป้องกันโรคขาดสารไอโอดีน สูงขึ้น ดังนั้น ครู หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข สามารถนำ โปรแกรมนี้ไปใช้กับนักเรียน หรือประยุกต์ใช้กับกลุ่มเสี่ยง อื่น ๆ ในพื้นที่ที่มีปัญหาโรคขาดสารไอโอดีน เพื่อเป็นการ ป้องกันและควบคุมโรคขาดสารไอโอดีนให้ได้ผลดียิ่งขึ้น