วิทยานิพนธ์นี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษาวิเคราะห์อรรถลังการที่ปรากฎในบทละครร้อยกรองพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ได้รับอิทธิพลจากวรรณคดีสันสกฤตจำนวน 5 เรื่อง คือ ศกุนตลา สาวิตรี ปรียทรรศิกา พระนาละ และมัทนะพาธา โดยใช้กรอบแนวคิดจากทฤษฎีอรรถลังการ ในตำราอลังการศาสตร์ของวาคฺภฎ ผลการวิจัยปรากฎดังนี้ บทละครร้อยกรองทั้ง 5 เรื่องปรากฎอรรถลังการจำนวน 30 ประเภท โดยบทละครเรื่องศกุนตลาปรากฎอรรถลังการจำนวน 20 ประเภท สาวิตรี 15 ประเภท ปรียทรรศิกา 21 ประเภทพระนาละ 11 ประเภท และมัทนะพาธา 16 ประเภท การใช้อรรถลังการ พระองค์ทรงใช้เพื่อให้ภาพความงามของธรรมชาติ และใช้ในการแสดงความหมายของสิ่งของ ในด้านคุณค่าและลักษณะของสิ่งของ และที่สำคัญพระองค์ทรงเน้นการแสดงลักษณะของตัวละครในด้านความสง่างาม บุคลิกลักษณะและสถานภาพ ในด้านภาวะจิตใจได้แสดงให้เห็นความรู้สึกและอารมณ์ของตัวละคร นอกจากนี้ยังแสดงกิริยาอาการตลอดจนพฤติกรรม เพื่อให้ผู้อ่านได้เข้าใจถึงบทบาทของตัวละครแต่ละตัวที่ปรากฎในบทละครได้ชัดเจนขึ้น กลวิธีในการสร้างอรรถลังการพระองค์ทรงใช้วิธีการพรรณนา และวิธีการเปรียบเทียบการพรรณนาจะใช้สร้างภาพของตัวละคร และธรรมชาติอย่างละเอียดทั้งรูปลักษณ์ คุณลักษณะตลอดจนคุณประโยชน์อย่างลึกซึ้ง วิธีการเปรียบเทียบพระองค์ทรงใช้ทั้งจากขนบการสร้างความเปรียบทางวรรณคดีไทย และการเปรียบอันเป็นลักษณะเฉพาะของพระองค์ จากแบบแผนของสันสกฤตและประสบการณ์ส่วนพระองค์ เมื่อพิจารณาโดยภาพรวมแล้ว จะเห็นได้ว่าอรรถลังการที่ปรากฎในบทละคร ไม่ได้สร้างเพียงเพื่อเสริมความงามให้บทละครเท่านั้น แต่ยังทำให้เกิดความหมายที่ชัดเจน โดยคำนึงถึงความสมเหตุสมผลในเนื้อหาของบทละครทั้ง 5 เรื่องอีกด้วย