การวิจัยเรื่อง การวิเคราะห์เศรษฐกิจการผลิตถั่วเหลืองฤดูแล้งของสมาชิกในเขตพื้นที่ชลประทานเขื่อนแม่กวงของสหกรณ์การเกษตรสันทราย จำกัด อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ มีการเพาะปลูก 2537/2538 มีวัตถุประสงค์ คือ (1) เพื่อทราบสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมของสมาชิก (2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการผลิตถั่วเหลืองของสมาชิกในพื้นที่ศึกษา ซึ่งเป็นพื้นที่ในเขตชลประทานเขื่อนแม่กวง (3) เพื่อศึกษาต้นทุนและผลตอบแทนในการผลิตถั่วเหลืองของสมาชิก ปีการเพาะปลูก 2537/2538 ในการศึกษาเรื่องนี้ได้เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 110 คน ซึ่งเป็นสมาชิกสหกรณ์การเกษตรสันทราย จำกัด อาศัยอยู่ในตำบลหนองแหย่ง ประกอบไปด้วย กลุ่ม3 ทุ่งข้าวตอก จำนวน 35 คน กลุ่ม 4 หนองแหย่ง จำนวน 75คน ที่ปลูกถั่วเหลืองฤดูแล้งพันธุ์ ชม.60 ในเขตพื้นที่รับน้ำชลประทานเขื่อนแม่กวง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามพร้อมการสัมภาษณ์ ซึ่งข้อมูลที่ได้มานั้นวิเคราะห์ด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์ โปรแกรม SPSS/PC('+)โดยใช้วิธีหาค่าต่าง ๆ เช่น ร้อยละ ค่ามัชฌิมเลขคณิต การวิเคราะห์การถดถอยโดยใช้สมการแบบเส้นตรง (Linear form)เพื่อวิเคราะห์หาฟังก์ชันการผลิต และประสิทธิภาพในการใช้ปัจจัยการผลิตถั่วเหลืองฤดูแล้งของสมาชิก ผลการศึกษาพบว่าสมาชิกส่วนใหญ่เป็นเพศชายร้อยละ 92.70 และเป็นเพศหญิงร้อยละ 7.30 อายุเฉลี่ยของสมาชิก 48.44 ปี สถานภาพสมรสของสมาชิกส่วนใหญ่ ทำการสมรสแล้ว คิดเป็นร้อยละ 93.60ส่วนใหญ่มีการศึกษาอยู่ในระดับ ป.1-ป.7 คิดเป็นร้อยละ 95.50ขนาดครอบครัวของสมาชิกเฉลี่ยครัวเรือนละ 3.76 คน และส่วนใหญ่จำนวนสมาชิกในครัวเรือนที่ทำงานในไร่นา 2 คน คิดเป็นร้อยละ 55.50 สำหรับการประกอบอาชีพนอกภาคเกษตร เพื่อเสริมรายได้มีถึงร้อยละ 80 การใช้ที่ดินเพื่อปลูกถั่วเหลืองส่วนใหญ่ปลูกในที่ดินของตนเองอยู่ระหว่าง 1-5 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 42.70 สำหรับการได้รับน้ำชลประทานนั้นเพียงพอ คิดเป็นร้อยละ 100 ผลการศึกษาฟังก์ชันการผลิต พบว่า สมการการผลิตแบบเส้นตรง (Linear form) ปัจจัยการผลิตต่าง ๆ ได้แก่เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย ยาปราบศัตรูพืช และอุปกรณ์การเกษตร โดยกำหนดให้ที่ดินเป็นปัจจัยคงที่ สามารถอธิบายการเปลี่ยนแปลงของผลผลิตได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยปุ๋ย เป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการผลิตถั่วเหลือง รองลงมาคือ เมล็ดพันธุ์อุปกรณ์การเกษตร และยาปราบศัตรูพืช มีนัยสำคัญที่ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 99 ปัจจัยการผลิตทั้ง 4 ชนิด สามารถอธิบายความสัมพันธ์ของสมการได้ร้อยละ 45.60 ส่วนที่เหลืออีก 54.40 เป็นอิทธิพลของปัจจัยอื่น ๆ ที่ไม่ได้นำมาระบุไว้ในสมการนี้ ส่วนการศึกษาประสิทธิภาพทางเทคนิค พบว่า ผลผลิตถั่วเหลืองที่เพิ่มขึ้นจากการใช้ปัจจัย เมล็ดพันธุ์ ปุ๋ยมากกว่าการใช้อุปกรณ์การเกษตร และยาปราบศัตรูพืช การศึกษาประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจ พบว่า สมาชิกใช้ปัจจัยการผลิต ทั้ง 4 ชนิดทางเศรษฐกิจยังไม่เต็มประสิทธิภาพ เนื่องจากใช้ปัจจัยการผลิตทั้ง 4 ชนิด ต่ำกว่าจุดที่เหมาะสม ผลการวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนในการผลิตถั่วเหลืองมีต้นทุนทั้งหมดเท่ากับ 2,012.09 บาทต่อไร่ เป็นต้นทุนผันแปรทั้งหมดและต้นทุนคงที่ทั้งหมดเท่ากับ 1,870.96 และ151.13 บาทต่อไร่ ตามลำดับ ทางด้านผลตอบแทนสมาชิกมีรายได้สุทธิเหนือต้นทุนทั้งหมด และรายได้เหนือต้นทุนผันแปรทั้งหมดเท่ากับ 219.59 บาท และ 360.72 บาทต่อไร่ ตามลำดับ แต่ถ้าคิดเฉพาะต้นทุนผันแปรที่เป็นเงินสดที่จ่ายไปจริง ๆ สมาชิกยังพอได้รับกำไรอยู่บ้าง เท่ากับ 828.82 บาทต่อไร่