การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาหลักสูตรอบรมผู้ปกครอง ในการ ฟื้นฟูสมรรถภาพเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับปฐมวัย การวิจัยแบ่งเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ศึกษาความต้องการจำเป็นในการอบรม และข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนา หลักสูตร โดย 1) ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับบริบทของการฟื้นฟูสมรรถภาพ เด็กบกพร่องทางสติปัญญา 2) สำรวจสภาพปัจจุบัน ความต้องการความช่วยเหลือและข้อมูล พื้นฐานของผู้ปกครองเด็กที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาในระดับปฐมวัยทั่วประเทศ จำนวน 160 คน 3) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานในการสร้างหลักสูตรอบรม โดยสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญใน สาขาต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง จำนวน 15 คน และผู้ปกครองของเด็กที่มีความบกพร่องทาง สติปัญญาระดับปฐมวัย 16 คน จากทั่วประเทศ ระยะที่ 2 พัฒนาหลักสูตร แบ่งเป็น 3 ขั้นตอนย่อย คือ 1) จัดทำโครงร่างหลักสูตร และประเมินโครงร่างของหลักสูตรโดยผู้เชี่ยวชาญสาขาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง จำนวน 12 คน ปรับปรุงและแก้ไขร่างหลักสูตรให้สมบูรณ์ โดยมีองค์ประกอบของหลักสูตรคือ หลักการ จุดมุ่งหมาย โครงสร้าง แนวทางการใช้หลักสูตรและเกณฑ์การประเมินผลตามหลักสูตร 2) พัฒนาชุดฝึกอบรม ซึ่งประกอบด้วยคู่มือการใช้หลักสูตร สื่อ CD-ROM บันทึกผู้ปกครอง และเครื่องมือประเมินผล โดยสร้างและหาสิทธิภาพของชุดฝึกอบรม และ 3) ทดลองใช้หลักสูตร โดยอบรมผู้ปกครองของเด็กบกพร่องทางสติปัญญาระดับปฐมวัยในเขตการศึกษา 10 จำนวน 10 คน ใช้รูปแบบการทดลอง One Group Pretest-Posttest Design เครื่องมือที่ใช้ ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ผู้วิจัยพัฒนาขึ้นเอง ได้แก่ (1) แบบประเมินความรู้ความเข้าใจ (2) แบบวัดเจตคติ (3) แบบสัมภาษณ์ และ (4) แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมของผู้ ปกครอง ผลการวิเคราะห์ข้อมูลจากขั้นตอนต่าง ๆ ได้นำมาพิจารณาและปรับปรุงรายละเอียด ต่างๆ ในองค์ประกอบของหลักสูตรให้มีความยืดหยุ่น สามารถนำไปใช้ได้ตามความพร้อม ของผู้เข้ารับการอบรมและวิเคราะห์ข้อมูลเปรียบเทียบความแตกต่างของคะแนนก่อนและหลัง การอบรม โดยใช้Wilcoxon Matched Pairs Signed Ranks Test

ระยะที่ 3 นำหลักสูตรไปใช้ขยายผล โดยอบรมผู้ปกครองและเด็กบกพร่องทางสติปัญญา ระดับปฐมวัย ในเขตการศึกษา 9 จำนวน 10 คน เพื่อหาประสิทธิผลของหลักสูตร ใช้รูปแบบ การทดลอง Ohe Group Pretest - Posttest Design เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวม ข้อมูลได้แก่ (1) แบบประเมินความรู้ความเข้าใจ (2) แบบวัดเจตคติ (3) แบบสัมภาษณ์ และ (4) แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น วิเคราะห์ข้อมูล เปรียบเทียบความแตกต่างของคะแนนก่อนและหลังการอบรม โดยใช้ Wilcoxon Matched Pairs Signed Ranks Test ผลการวิจัยครั้งนี้ ทำให้ได้หลักสูตรอบรมผู้ปกครองในการฟื้นฟูสมรรถภาพเด็ก ที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับปฐมวัย ซึ่งเป็นหลักสูตรที่ได้รับการพัฒนาขึ้น ตามหลักวิชาการด้านการพัฒนาหลักสูตร ชุดฝึกอบรมมีประสิทธิภาพ 95.43/94.50 และมีค่า ดัชนีประสิทธิผล 0.853 สาระสำคัญของหลักสูตรบรรจุลงไว้ใน CD-ROM ทั้งหลักสูตรและชุด ฝึกอบรม สามารถใช้ในการฝึกอบรมผู้ปกครองให้มีความรู้ความเข้าใจและเจตคติในการฟื้นฟู สมรรถภาพเด็กบกพร่องทางสติปัญญาระดับปฐมวัยสูงขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 รวมทั้งมีทักษะในการจัดกิจกรรมฟื้นฟูสมรรถภาพกล้ามเนื้อมัดใหญ่ กล้ามเนื้อมัดเล็ก ความเข้าใจภาษาและการใช้ภาษา ตลอดจนทักษะทางสังคมและการช่วยเหลือตนเองสูงขึ้นด้วย