มะเร็งท่อน้ำดี (Cholangiocarcinoma, CHCA) มีอุบัติการสูงในภาคตะวันออก เฉียงเหนือของประเทศไทย ลักษณะเฉพาะของผู้ป่วยในภูมิภาคนี้คือมีความสัมพันธ์กับการ ติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับ และเป็นโรคประจำถิ่น ผู้ป่วยที่มาพบแพทย์ส่วนใหญ่อยู่ใน ระยะท้าย ๆ ของโรค การรักษาที่ดีที่สุดคือการผ่าตัด อย่างไรก็ตามการศึกษาการรอดชีพ หลังการผ่าตัดของผู้ป่วย CHCA ในประเทศไทยมีการศึกษาน้อย ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อหาปัจจัยที่มีผลต่อการรอดชีพผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีในภาคตะวันออก เฉียงเหนือที่ได้รับการรักษาโดยการผ่าตัด เป็นการศึกษาไปข้างหน้า มีการเก็บข้อมูล ที่ห้องตรวจและหอผู้ป่วยศัลยศาสตร์ โดยศัลยแพทย์คนเดียวและผ่าตัดเองทั้งหมดทุกราย ที่โรงพยาบาลศรีนครินทร์ มีผู้ป่วย CHCA ที่เกิดกับระบบท่อน้ำดีภายนอกตับและมีดีซ่าน 125 คน ที่มารับการรักษาโดยการผ่าตัดตั้งแต่วันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2525 จนถึง วันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2528 ได้รับการติดตามผลการรักษาทุกรายอย่างต่อเนื่องจนกระทั่ง ถึงวันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2533 ปัจจัยที่ศึกษาได้แก่ อายุ เพศ ระยะของโรค ตำแหน่งของมะเร็ง การแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลือง ลักษณะการผ่าตัด การตัดเนื้อมะเร็ง การแพร่กระจายไปอวัยวะอื่น และปริมาณของเหลวในท้องมาน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ หาระยะเวลารอดชีพ โดยใช้วิธีของแคปลานและไมย์เออร์ หาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยกับ การรอดชีพโดยสมการถดถอยด๊อกซ์ เหตุการณ์ที่สนใจศึกษาในกรณีนี้คือ ผู้ป่วยตายหรือ ไม่ตาย โดยได้รับการยืนยันอาการก่อนเสียชีวิต ผู้ป่วยที่ขาดการติดตามผลการรักษา ไม่ทราบสถานภาพการมีชีวิต หรือตายเนื่องจากสาเหตุอื่นที่ไม่ใช่ CHCA มีการติดตามผลโดยไปรษณียบัตร มีผู้ป่วยจำนวน 4 คนเท่านั้นที่ไม่ทราบสถานะสุดท้าย ของการมีชีวิต นอกเหนือจากนั้นล้วนทราบสถานะทุดท้ายของการมีชีวิต ผลการศึกษาจาก ผู้ป่วยทั้งหมด 125 คน รวมระยะเวลาติดตาม 19,608 คน-วัน ตายทั้งหมด 121 คน คิดเป็น อัตราตายเท่ากับ 18.6 ต่อ 100 คน-เดือน (ช่วงเชื่อมั่น 95% 15.6 ถึง 22.2) อัตรารอดชีพในระยะเวลา 1 ปี เท่ากับร้อยละ 11.4 (ช่วงเชื่อมั่น 95% 2.9 ถึง 17.9) ค่ามัธยฐานระยะเวลารอดชีพหลังการผ่าตัดเท่ากับ 93 วัน (ช่วงเชื่อมั่น 95% 73 ถึง 113) เมื่อควบคุมผลกระทบจาก อายุ ตำแหน่งของมะเร็ง และการแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลืองแล้ว พบว่าระยะของโรคและลักษณะการผ่าตัด เป็นปัจจัยที่มีผลต่อการรอดชีพของผู้ป่วย CHCA อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยผู้ป่วยที่มีระยะของโรคที่ประกอบด้วยก้อนมะเร็งหลายก้อน พบต่อมน้ำเหลืองและไม่มีการแพร่กระจายไปที่อื่น (ระยะของโรคที่ IV-A) เสี่ยงต่อ การตายเป็น 1.22 เท่าของผู้ป่วยที่มีระยะของโรคที่ประกอบด้วยมะเร็งก้อนเดี่ยว ไม่พบ ต่อมน้ำเหลืองและไม่มีการแพร่กระจายไปที่อื่น (ระยะของโรคที่ I+II+III) (ช่วงเชื่อมั่น 95% 0.73 ถึง 2.06) ผู้ป่วยที่มีระยะของโรคที่ประกอบด้วยก้อนมะเร็งก้อนเดี่ยวหรือ หลายก้อน พบต่อมน้ำเหลืองและมีการแพร่กระจายไปที่อื่น (ระยะของโรคที่ IV-B) เสี่ยง ต่อการตายเป็น 2.44 เท่าของผู้ป่วยที่มีระยะของโรคที่ประกอบด้วยมะเร็งก้อนเดี่ยว ไม่พบต่อมน้ำเหลืองและไม่มีการแพร่กระจายไปที่อื่น (ระยะของโรคที่ I+II+III) (ช่วง เชื่อมั่น 95% 1.46 ถึง 4.07) ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดโดยวิธีระบายน้ำดีเข้า ลำไส้เล็กเสี่ยงต่อการตายเป็น 1.79 เท่าของกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดโดยวิธีการ ตัดก้อนมะเร็งไม่หมด (ช่วงเชื่อมั่น 95% 1.08 ถึง 2.94) ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด โดยวิธีระบายน้ำดีออกสู่ภายนอกร่างกาย เสี่ยงต่อการตายเป็น 6.76 เท่าของผู้ป่วย ที่ได้รับการผ่าตัดโดยวิธีการตัดก้อนมะเร็งไม่หมด (ช่วงเชื่อมั่น 95% 2.68 ถึง 17.04) โดยสรุปผู้ป่วยมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 3 เดือนหลังผ่าตัด โดยที่ผู้ป่วยมีโอกาส เสียชีวิตเพิ่มขึ้นเมื่ออยู่ในระยะท้ายของโรค และได้รับการผ่าตัดโดยมีการระบาย น้ำดี อย่างไรก็ตามผู้ป่วยที่มารับการรักษาในระยะแรกของโรคและได้รับการผ่าตัดโดย การตัดเนื้องอกออกจะมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ 6 เดือน หลังผ่าตัด ดังนั้นผู้ป่วยที่มี ลักษณะดังกล่าวควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดหลังผ่าตัด นอกจากนั้นการป้องกันไม่ให้ ผู้ป่วยต้องเข้าสู่ลักษณะที่เสี่ยงต่อการตายสูงขึ้นดังกล่าว เมื่อป่วยแล้วหรือ ป้องกันไม่ให้มีการป่วย ยังคงเป็นวิธีการที่ดีที่สุด