การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบตัดขวาง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ปัจจัยเสี่ยงจากการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรที่ทำนาแห้ว อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี กลุ่มตัวอย่างเป็นเกษตรกรที่ทำนาแห้วซึ่งได้รับการสุ่มอย่างง่าย จำนวน 94 คน การเก็บข้อมูลใช้แบบสอบถามและการเจาะโลหิตเพื่อตรวจหาระดับเอนไซม์โคลีน เอสเตอเรส ในการวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติพรรณนาแสดงด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ ใช้สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ สำหรับการหาปัจจัยเสี่ยงใช้สถิติไคว์สแควร์ ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 53.2 อายุอยู่ระหว่าง 36 - 45 ปี ร้อยละ 47.9 จบการศึกษาในระดับประถมศึกษา ร้อยละ 87.2 และระดับมัธยมศึกษา ร้อยละ 12.8 ประกอบอาชีพการทำนาแห้วเป็นทั้งอาชีพหลักและอาชีพรอง ร้อยละ 40.4 ตามลำดับ ในเรื่องระดับความรู้ในการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชส่วนใหญ่เกษตรกรมีระดับความรู้ต่ำ ร้อยละ 40.4 ประเด็นที่เกษตรกรมีความรู้ไม่ถูกต้อง คือ เรื่องการเข้าใจความหมายของแถบสี บนฉลากในภาชนะบรรจุสารเคมีร้อยละ 84.0 การสวมใส่รองเท้าบู๊ต ร้อยละ 77.7 และการขาย ภาชนะบรรจุสารเคมีที่ใช้หมดแล้วให้กับคนรับซื้อของเก่า ร้อยละ 62.8 มีเกษตรกรเพียงร้อยละ 24.5 ที่มีความรู้ในการใช้สารเคมีสูง ส่วนระดับทัศนคติในการใช้สารเคมีส่วนใหญ่อยู่ในระดับ ปานกลาง ร้อยละ 57.5 และระดับต่ำ ร้อยละ 20.2 ประเด็นที่เกษตรกรมีทัศนคติไม่ถูกต้อง คือ การผสมสารเคมีหลายชนิดในการฉีดพ่นเพื่อเพิ่มประสิทะภาพ และการเพิ่มความเข้มข้นของ สารเคมีเพื่อแก้ไขปัญหาศัตรูพืชดื้อยา ร้อยละ 68.1 และ 61.7 ตามลำดับ สำหรับการปฏิบัติตน ในการใช้สารเคมี พบว่า สารเคมีที่เกษตรกรส่วนใหญ่ใช้ คือ สารโมโนโครโตฟอส และ สารเอน โดซัลแฟน โดยมีการปฏิบัติตนในระดับปานกลาง ร้อยละ 70.2 และปฏิบัตินไม่ถูกต้องร้อยละ 12.8 ในเรื่องการใช้อุปกรณ์ป้องกันตนเองในขณะผสมสารเคมี ร้อยละ 53.2 การใช้อุปกรณ์ป้อง กันตนเองในขณะฉีดพ่นสารเคมี ร้อยละ 81.9 การพิจารณาทิศทางลมในขณะฉีดพ่น ร้อยละ 53.2 ระยะเวลาการเก็บเกี่ยวแห้วหลังการฉีดพ่นสารเคมีครั้งสุดท้าย ร้อยละ 72.4 การกำจัด น้ำเสียจากการล้างอุปกรณ์ฉีดพ่นสารเคมีร้อยละ 59.6 และการกำจัดภาชนะบรรจุสารเคมีที่ใช้ หมดแล้ว ร้อยละ 91.5 ส่วนใหญ่จะขายให้คนรับซื้อของเก่า ผลการทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตนในการใช้สารเคมีของ เกษตรกรโดยใช้สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% พบว่า ความรู้มีความ สัมพันธ์กับทัศนคติ ความรู้มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติ และทัศนคติมีความสัมพันธ์กับการ ปฏิบัติ สำหรับผลการตรวจวัดระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสด้วยกระดาษทดสอบ พบว่าเกษตรกร มีผลการตรวจในระดับไม่ปลอดภัย และมีความเสี่ยงสูงมากถึง ร้อยละ 9.6 และ 43.6 ตามลำดับ เมื่อศึกษาปัจจัยเสี่ยงจากการปฏิบัติตนโดยใช้สถิติ ไคว์สแควร์ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 พบว่า มีเพียงปัจจัยเดียวที่มีความสัมพันธ์กับระดับของเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรส คือ การพิจารณา ทิศทางลมในขณะฉีดพ่นสารเคมี โดยเกษตรกรกลุ่มที่อยู่ใต้ลมขณะฉีดพ่น มีโอกาสเสี่ยงในการ ได้รับอันตรายจากสารเคมี เป็น 2.3 เท่า ของกลุ่มที่อยู่เหนือลม ดังนั้นเพื่อเป็นการแก้ไข ปัญหาดังกล่าว เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องจึงควรส่งเสริมให้ประชาชนเห็นความสำคัญของการสวม ใส่ชุดป้องกันที่ครบถ้วนและการอยู่เหนือลมทุกครั้งที่ฉีดพ่นสารเคมี