การศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ข้อมูลทั่วไปของหัวหน้า สถานีอนามัย 2) สภาพปัญหาในการดำเนินงาน 3) สภาพการปฏิบัติงาน 4) ทัศนคติเกี่ยวกับ การปฏิบัติงาน และบทบาทหน้าที่ 5) ความต้องการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพหัวหน้าสถานี อนามัย และ 6) ความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลทั่วไป สภาพปัญหา สภาพการปฏิบัติงาน ทัศนคติ เกี่ยวกับการปฏิบัติงานและบทบาทหน้าที่ด้านบริหาร ด้านวิชาการ และด้านสนับสนุนงาน สาธารณสุขมูลฐาน กับความต้องการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพหัวหน้าสถานีอนามัยใน จังหวัดบุรีรัมย์ ประชากรที่ใช้ในการศึกษาเป็นหัวหน้าสถานีอนามัยในจังหวัดบุรีรัมย์ โดยอาศัย ตัวอย่าง จำนวน 225 คน ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการศึกษา สำหรับสถิติใช้วิเคราะห์ ข้อมูลได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติวิเคราะห์ใช้การทดสอบ ไค-สแควร์ (Chi-Square test) เพื่อหาความสัมพันธ์โดยกำหนดระดับนัยสำคัญเท่ากับ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า 1. ข้อมูลทั่วไปของหัวหน้าสถานีอนามัย ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุเฉลี่ย 37.8 ปี ส่วนใหญ่สถานภาพสมรสคู่และจบการศึกษาระดับปริญญาตรี อายุราชการเฉลี่ย 15.6 ปี ระดับ ตำแหน่ง ส่วนใหญ่เป็นระดับ 6 ระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่งเฉลี่ย 10.8 ปี 2. สภาพปัญหาของหัวหน้าสถานีอนามัยโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ปัญหาที่พบส่วนใหญ่ ด้านบริหารคือ ขาดความหนักแน่นและการยอมรับการเปลี่ยนแปลง ด้านวิชาการ ได้แก่ ในการ วางแผนการฝึกอบรมอาสาสมัครสาธารณสุขในพื้นที่หัวหน้าสถานีอนามัยมีส่วนสนับสนุนในการ ดำเนินงานน้อย ด้านบริการได้แก่ ขาดหนังสือคู่มือในการปฏิบัติงาน และด้านสนับสนุน งานสาธารณสุขมูลฐานได้แก่ ขาดการติดตามให้การสนับสนุนการดำเนินงานอาสาสมัครสาธารณสุข โดยการนิเทศงานเดือนละ 1 ครั้ง 3. สภาพการปฏิบัติงานของหัวหน้าสถานีอนามัย โดยรวมอยู่ในระดับมาก สภาพการ ปฏิบัติงานที่มีผลงานมาก ด้านบริหาร คือการเปิดโอกาสให้เพื่อนร่วมงานมีส่วนตัดสินใจ ในการปฏิบัติงาน ด้านวิชาการ คือการให้สุขศึกษา เผยแพร่ความรู้ด้านสุขภาพอนามัยแก่ ประชาชนและนักเรียน ด้านบริการ คืองานรักษาพยาบาล งานควบคุมป้องกันโรคติดต่อ งานสุขศึกษา งานบริการในโรงเรียน และการรับและส่งต่อผู้ป่วยเพื่อให้การรักษาต่อเนื่อง ด้านสนับสนุน งานสาธารณสุขมูลฐาน คือ การส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการดูแลสุขภาพตนเองในครอบครัว 4. ทัศนคติเกี่ยวกับการปฏิบัติงานของหัวหน้าสถานีอนามัยโดยรวมอยู่ในระดับ ปานกลาง ที่มีความคิดเห็นระดับมาก ด้านบริหารคือจะต้องให้ความสำคัญกับการกำหนด วัตถุประสงค์ในการดำเนินงาน ด้านวิชาการ คือการอบรมช่วยเพิ่มประสบการณ์ ด้านบริการ ได้แก่ ต้องปฏิบัติงานหลายหน้าที่จนเป็นอุปสรรคทำให้งานไม่ประสบผลสำเร็จเท่าที่ควร ด้านสนับสนุนงานสาธารณสุขมูลฐาน ได้แก่ การจัดทำแผนงบประมาณงานสาธารณสุขมูลฐาน แนวใหม่ แนะนำอาสาสมัคร องค์การบริหารส่วนตำบลและกรรมการหมู่บ้านทำได้ถูกต้อง ส่วน ทัศนคติเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่มีความคิดเห็นในระดับมาก ด้านบริหารคือการประสานการดำเนิน งานกับองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นสามารถดำเนินการได้ดี ด้านวิชาการคือประสบการณ์ ฝึกอบรมสามารถเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน ด้านบริการคือการบริการที่ประหยัดเวลา อุปกรณ์และแรงงานต้องมีการเตรียมสถานที่ วัสดุ อุปกรณ์ต่าง ๆ ให้พร้อมและเพียงพอ ด้านสนับสนุนงานสาธารณสุขมูลฐาน คือการมีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมข้อมูลข่าวสาร สาธารณสุขของหมู่บ้าน รวบรวมและนำเสนอข้อมูลในรูปแบบต่าง ๆ 5. ความต้องการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพหัวหน้าสถานีอนามัย มีลำดับความต้องการ สูงสุด 3 ลำดับแรก ได้แก่ ด้านการส่งเสริมการพัฒนาบุคลิกภาพ การฝึกอบรม การสร้าง ทีมงาน 6. ความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลทั่วไปสภาพปัญหา สภาพการปฏิบัติงาน ทัศนคติเกี่ยวกับ การปฏิบัติงานและบทบาทหน้าที่ของหัวหน้าสถานีอนามัย ด้านบริหาร ด้านวิชาการ ด้านบริการ และด้านสนับสนุนงานสาธารณสุขมูลฐาน กับความต้องการส่งเสริมการพัฒนา ศักยภาพหัวหน้า สถานีอนามัย โดยใช้สถิติ (+,C)(2) ได้ผลดังนี้6.1 ข้อมูลทั่วไปของหัวหน้าสถานีอนามัยกับความต้องการส่งเสริมพัฒนาศักยภาพ พบว่าอายุมีความสัมพันธ์กับความต้องการส่งเสริมพัฒนาศักยภาพด้านการฝึกอบรม การศึกษาต่อ และการพัฒนาด้านการประชาสัมพันธ์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.056.2 สภาพปัญหาของหัวหน้าสถานีอนามัย กับความต้องการส่งเสริมพัฒนาศักยภาพ พบว่า สภาพปัญหาโดยรวม ด้านบริหาร ด้านวิชาการ ด้านบริการ และด้านสนับสนุนงานสาธารณสุข มูลฐาน มีความสัมพันธ์กับความต้องการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพ ด้านการฝึกอบรม ด้านการ ศึกษาดูงาน ด้านการสร้างทีมงาน การจัดเวทีเสนอผลงานวิชาการ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.056.3 ความสัมพันธ์ระหว่างสภาพการปฏิบัติงานกับความต้องการส่งเสริมการพัฒนา ศักยภาพ พบว่าสภาพการปฏิบัติงานโดยรวม ด้านบริหาร วิชาการ บริการ และด้านสนับสนุน งานสาธารณสุขมูลฐาน มีความสัมพันธ์กับความต้องการส่งเสริมการพัฒนาด้านการฝึกอบรม การศึกษาดูงาน การพัฒนาด้านการประชาสัมพันธ์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.056.4 ความสัมพันธ์ระหว่างทัศนคติ กับความต้องการส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพ พบว่า ทัศนคติเกี่ยวกับการปฏิบัติงานด้านวิชาการ บริการ และด้านสนับสนุนงานสาธารณสุข มูลฐาน มีความสัมพันธ์กับการฝึกอบรม การพัฒนาด้วยตนเอง ทัศนคติเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ ด้านบริหาร วิชาการ บริการ และด้านสนับสนุนงานสาธารณสุขมูลฐานสัมพันธ์กับการฝึกอบรม การศึกษาดูงาน การศึกษาต่อ การสร้างทีมงานอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05