การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนคณิตศาสตร์ เรื่องการบวกลบจำนวนที่มีสองหลัก การบวกลบระคน ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 โดยใช้ รูปแบบการสอนคณิตศาสตร์ที่เน้นประสบการณ์ทางภาษาของนักเรียน 2) พัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียนคณิตศาสตร์ เรื่องการบวกลบจำนวนที่มีสองหลัก การบวกลบระคน ของนักเรียนชั้นประถม ศึกษาปีที่ 1 ที่ได้รับการสอนโดยใช้รูปแบบการสอนคณิตศาสตร์ที่เน้นประสบการณ์ทางภาษาของ นักเรียน ให้มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเฉลี่ยไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 และ 3) พัฒนามโนมติทาง คณิตศาสตร์ เรื่องการบวกลบจำนวนที่มีสองหลัก การบวกลบระคน ของนักเรียนชั้นประถมศึกษา ปีที่ 1 ให้มีค่าเฉลี่ยไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 ประชากรที่ใช้ในการวิจัยเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 33 คน โรงเรียน บ้านหนองผักแว่น สำนักงานการประถมศึกษาอำเภอภูเวียง สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดขอนแก่น ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2540 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองปฏิบัติจริง คือแผนการสอนคณิคศาสตร์ที่เน้นประสบการณ์ทางภาษาของนักเรียน จำนวน 27 แผนการสอน 2) เครื่อง มือที่ใช้ในการประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบ ได้แก่ แบบทดสอบอิงเกณฑ์วัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และแบบทดสอบวัดความสามารถในการพัฒนามโนมติทางคณิตศาสตร์ 3) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บ รวบรวมข้อมูลเพื่อใช้ในการสะท้อนผล ได้แก่ แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมการสอนของครู แบบบันทึกการสังเกตพฤติกรรมการเรียนของนักเรียน แบบบันทึกการสัมภาษณ์นักเรียน แบบฝึกหัด แบบทดสอบย่อย และแฟ้มสะสมงาน รูปแบบในการวิจัยครั้งนี้ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวงจรการปฏิบัติ 5 วงจร นำข้อมูลที่ได้จากการสังเกต การสัมภาษณ์ การทดสอบย่อย การทำแบบฝึกหัด ที่จัดเก็บในแฟ้ม สะสมงานมาวิเคราะห์ข้อความ หาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความถี่ และร้อยละ เพื่อหา แนวทางปรับปรุงกิจกรรมการเรียนการสอนในวงจรต่อไปให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ผลการวิจัยพบว่า 1. การพัฒนากิจกรรมการเรียนการสอน โดยใช้รูปแบบการจัดประสบการณ์การเรียนที่ส่ง เสริมการพัฒนาทางภาษา สรุปเป็นรูปแบบการสอนที่มีประสิทธิภาพ โดยมีหลักการและเป้าหมาย เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจในมโนมติทางคณิตศาสตร์ สามารถนำประสบการณ์ในชีวิต ประจำวันสัมพันธ์กับคณิตศาสตร์ได้ และมีความสามารถในการพัฒนามโนมติทางคณิตศาสตร์จากประสบ การณ์ทางภาษา ตลอดจนการช่วยเหลือซึ่งกันและกันในการเรียนรู้ สร้างบรรยากาศนำไปสู่การสร้าง ความรู้ความเข้าใจในมโนมติทางคณิตศาสตร์ โดยใช้รูปแบบการสอนคณิตศาสตร์ที่เน้นประสบการณ์ ทางภาษาของนักเรียน ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนที่สำคัญ ดังนี้คือ 1) ขั้นนำเป็นการแจ้งจุด ประสงค์การเรียนและทบทวนความรู้เดิม 2) ขั้นสอน ประกอบด้วย (1) ขั้นภาษานักเรียน ให้ นักเรียนได้สนทนาเกี่ยวกับสถานการณ์ในชีวิตประจำวันจากประสบการณ์ของผู้เรียนประกอบรูปภาพ หนังสือ นิทาน และการแสดงบทบาทสมมติ (2) ขั้นภาษาสื่อการสอน นักเรียนใช้ภาษาไปพร้อมกับ การจัดกระทำกับสื่อที่เป็นรูปธรรมและกึ่งรูปธรรม (3) ขั้นภาษาคณิตศาสตร์ นักเรียนได้เรียน รู้การใช้ภาษาที่กระทัดรัดที่เกี่ยวข้องกับมโนมติที่เรียนรู้ และ (4) ขั้นภาษาสัญลักษณ์ นักเรียนจะเรียนรู้การใช้สัญลักษณ์ทางคณิตศาสตร์ต่าง ๆ ซึ่งแต่ละขั้นภาษาจะมีช่วงพัฒนา 3 ช่วง คือ ช่วงเสนอหรือให้รูปแบบ ช่วงสร้างหรือขยายแนวคิด และช่วงแลกเปลี่ยนแนวคิด 3) ขั้นสรุป นักเรียนสรุปแนวคิด มโนมติที่เรียน 4) ขั้นฝึกทักษะ นักเรียนได้ฝึกทักษะ การพัฒนามโนมติทางคณิตศาสตร์ตามกระบวนการที่เรียนและทำแบบฝึกหัด 4) การวัดผลประเมินผล จะใช้การสังเกตพฤติกรรมการเรียนการสอน การตรวจผลงานกลุ่มและผลงานรายบุคคล ตลอดจนการ พูดคุยซักถามต่าง ๆ ด้วย 2. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน นักเรียนที่ได้รับการสอนโดยใช้รูปแบบการสอนคณิตศาสตร์ที่ เน้นประสบการณ์ทางภาษาของนักเรียน มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเฉลี่ยร้อยละ 88.99 สอดคล้อง กับวัตถุประสงค์ของการวิจัยที่ตั้งไว้ คือ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 70 3. ความสามารถในการพัฒนามโนมติทางคณิตศาสตร์ นักเรียนที่ได้รับการสอนโดยใช้รูปแบบ การสอนคณิตศาสตร์ที่เน้นประสบการณ์ทางภาษาของนักเรียน มีคะแนนความสามารถในการพัฒนามโนมติ ทางคณิตศาสตร์ เฉลี่ยร้อยละ 85.36 สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัยที่ตั้งไว้ คือ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 70