การวิจัยครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อ 1) พัฒนากิจกรรมการเรียนการสอน คณิตศาสตร์ เรื่องการคูณ และการหารของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 โดย ใช้รูปแบบการสอนโดยเน้นการพัฒนาประสบการณ์ทางภาษา 2) พัฒนาผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนคณิตศาสตร์ เรื่องการคูณ และ การหารของนักเรียนชั้นประถมศึกษา ปีที่ 2 ให้มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเฉลี่ยไม่น้อยกว่าร้อยละ 65 และ 3) พัฒนา ความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหาการคูณและการหาร ของนักเรียนชั้นประถมศึกษา ปีที่ 2 ให้มีค่าเฉลี่ยไม่น้อยกว่า 65 ประชากรที่ใช้ในการวิจัย เป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ภาคเรียน ที่ 1 ปีการศึกษา2540 โรงเรียนบ้านฝายพญานาค สำนักงานการประถมศึกษา อำเภอภูเขียว สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดชัยภูมิ จำนวน 32 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) เครื่องมือที่ใช้ในการทดลองปฏิบัติ จริง คือ แผนการสอนคณิตศาสตร์ โดยเน้นการพัฒนาประสบการณ์ทางภาษา จำนวน 30 แผน 2) เครื่องมือที่ใช้ในการประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบ ได้แก่ แบบทดสอบแบบอิงเกณฑ์วัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และ แบบทดสอบวัดความสามารถ ในการแก้โจทย์ปัญหา 3) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อใช้ในการ สะท้อนผล ได้แก่ แบบบันทึกการสังเกตการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน แบบบันทึก การสังเกตการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน แบบบันทึกประสบการณ์การเรียนของ นักเรียน แบบฝึกทักษะ แบบทดสอบย่อย และแฟ้มสะสมงาน รูปแบบในการวิจัย การวิจัยครั้งนี้ ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวงจรการปฏิบัติ 4 วงจร นำข้อมูลที่ได้จากการสังเกต การสัมภาษณ์ การบันทึกสนาม การทดสอบย่อย การทำแบบฝึกทักษะ ที่จัดเก็บในแฟ้มสะสมงาน มาวิเคราะห์โดย การวิเคราะห์ข้อความ หาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความถี่ และ ร้อยละ เพื่อหาแนวทางปรับปรุงกิจกรรมการเรียนการสอนในวงจรต่อไปให้มีประสิทธิภาพ มากยิ่งขึ้น ผลการวิจัยพบว่า 1. การพัฒนากิจกรรมการเรียนการสอนตามรูปแบบการสอนโดยเน้น การพัฒนาประสบการณ์ทางภาษา สรุปเป็นรูปแบบการสอน ที่มีประสิทธิภาพ โดยมี หลักการ และเป้าหมาย เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจในมโนคติทาง คณิตศาสตร์สามารถนำประสบการณ์ในชีวิตประจำวันสัมพันธ์กับคณิตศาสตร์ได้ และ มีความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหา เพราะเข้าใจโครงสร้างของปัญหาได้ดี จากการพัฒนาประสบการณ์ทางภาษา รวมทั้งการช่วยเหลือซึ่งกันและกันในการ เรียนรู้และบรรยากาศที่ส่งเสริมให้นักเรียนพัฒนาความรู้ความเข้าใจในมโนมติ และความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหา รูปแบบการสอนโดยเน้นการพัฒนา ประสบการณ์ทางภาษา ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ที่สำคัญ คือ 1) ขั้นนำเป็น การแจ้งจุดประสงค์การเรียน และทบทวนความรู้เดิม 2) ขั้นสอนประกอบด้วย (1) ขั้นเสนอบทเรียนต่อทั้งชั้น เป็นขั้นพัฒนาภาษาทั้ง 4 ขั้นภาษา เพื่อให้ เกิดมโนมติในการเรียน คือ ขั้นภาษานักเรียน ให้นักเรียนได้พูดคุยเกี่ยวกับ สถานการณ์ในชีวิตประจำวัน จากหนังสือนิทานรูปภาพ หรือจากการแสดงบทบาท สมมติ ขั้นภาษาสื่อการสอน นักเรียนใช้ภาษาไปพร้อมกับการกระทำกับสื่อ ที่เป็น รูปธรรม หรือกึ่งรูปธรรม ขั้นภาษาคณิตศาสตร์ นักเรียนได้รู้จักกับภาษาที่ กระทัดรัดเกี่ยวข้องกับมโนมติที่เรียนรู้ และใช้สัญลักษณ์แทนในขั้นภาษา สัญลักษณ์ ซึ่งในแต่ละขั้นภาษาจะมี 3 ช่วงพัฒนา คือ ช่วงเสนอ หรือให้รูปแบบ ช่วงสร้างหรือขยายแนวคิด และช่วงแลกเปลี่ยน แนวคิดหลังจากจบกระบวนการ ทั้ง 4 ขั้นภาษาแล้ว ให้นักเรียนทำกิจกรรมเสริม ซึ่งเป็นกิจกรรมหรือเกม ที่กระชับขั้นศึกษากลุ่มย่อยนักเรียนศึกษาจากบัตรเนื้อหา / ผลงานบัตรกิจกรรม และบัตรเฉลย 3) ขั้นสรุป นักเรียนสรุปแนวคิด มโนมติที่เรียน 4) ขั้นวัดผล นักเรียนทำแบบฝึกทักษะเป็นการบ้าน 2. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน นักเรียนที่ได้รับการสอนตามรูปแบบการสอน โดยเน้นการพัฒนาประสบการณ์ทางภาษา มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเฉลี่ยร้อยละ 79.60 สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัยที่ตั้งไว้ คือไม่น้อยกว่าร้อยละ 65 3. ความสามารถในการแก้โจทย์ปัญหานักเรียนที่ได้รับการสอนตามรูป แบบการสอน โดยเน้นการพัฒนาประสบการณ์ทางภาษา มีคะแนนความสามารถใน การแก้โจทย์ปัญหาเฉลี่ยร้อยละ 82.87 สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการวิจัย ที่ตั้งไว้ คือ ไม่น้อยกว่าร้อยละ 65