การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการค้นหาบทความวารสารภาษาไทย อัตราความสำเร็จและความล้มเหลว และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความสำเร็จและ ความล้มเหลวในการค้นหาบทความวารสารภาษาไทย รวมทั้งศึกษาความคิดเห็นและ ข้อเสนอแนะของนักศึกษาระดับปริญญาตรีเกี่ยวกับการให้บริการวารสาร ภาษาไทยของงานวารสารในหอสมุดกลางมหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยมีสมมติฐาน 3 ข้อ คือ (1) อัตราความสำเร็จในการค้นหาตัวเล่มวารสารมากกว่าอัตรา ความล้มเหลว (2) อัตราความสำเร็จในการค้นหาบทความวารสารมากกว่าอัตรา ความล้มเหลว และ (3) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความสำเร็จและความ ล้มเหลวในการค้นหาบทความวารสาร ได้แก่ ประสบการณ์การค้นหาบทความ วารสารภาษาไทย ความถี่ในการค้น วัตถุประสงค์ในการค้น ระยะเวลาที่ใช้ ค้น เครื่องมือช่วยค้น และข้อมูลที่ใช้ค้น การดำเนินการวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ เครื่องมือที่ใช้ใน การรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามเกี่ยวกับการค้นหาบทความวารสารภาษาไทย ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี ในหอสมุดกลางมหาวิทยาลัยขอนแก่น โดยแจกให้ กับกลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรีมหาวิทยาลัยขอนแก่นที่ค้นหาบท ความวารสารภาษาไทยในหอสมุดกลางมหาวิทยาลัยขอนแก่น ในระหว่างวันที่ 5 พฤศจิกายน 2540 - 30 ธันวาคม 2540 รวมจำนวน 353 ฉบับ ได้รับ แบบสอบถามกลับคืนทั้งหมดจำนวน 353 ฉบับ คิดเป็นร้อยละ 100 สถิติที่ใช้ได้แก่ สถิติเชิงพรรณา คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่อใช้อธิบายข้อมูลทั่วไป และค่าไค-สแควร์ เพื่อใช้ทดสอบสมมติฐาน โดยทดสอบความเป็นอิสระระหว่างตัวแปร ระดับ นัยสำคัญที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ 0.05 ผลการวิจัย พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นนักศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ร้อยละ 21.8 และเป็นนักศึกษาชั้นปีที่ 4 ร้อยละ 54.4 นักศึกษาส่วนใหญ่มีประสบการณ์ในการค้นบทความวารสาร ภาษาไทย ร้อยละ 89.2 ซึ่งส่วนใหญ่ได้รับประสบการณ์จากการศึกษาด้วยตน เองมากที่สุด ร้อยละ 76.8 รองลงมาคือ ได้รับประสบการณ์จากการศึกษา วิชาห้องสมุดและวิธีค้นคว้าหรือการใช้ห้องสมุด ร้อยละ 58.4 การศึกษาการค้นหาบทความวารสารภาษาไทย พบว่า นักศึกษาส่วนใหญ่ ค้นหาบทความวารสารภาษาไทย 1-3 ครั้งต่อเดือน ร้อยละ 41.6 โดยมี วัตถุประสงค์ในการค้นหาบทความเพื่อเขียนรายงานมากที่สุด ร้อยละ 79.6 ส่วนใหญ่ใช้ระยะเวลาในการค้นหาบทความวารสารมากกว่า 40 นาที ขึ้นไป ร้อยละ 31.6 และค้นหาข้อมูลบรรณานุกรมบทความวารสารภาษาไทยโดยใช้ เครื่องมือช่วยค้นประเภทฐานข้อมูลวารสารภาษาไทยมากที่สุด ร้อยละ 69.4 สำหรับข้อมูลที่ใช้ค้นบรรณานุกรมวารสารภาษาไทย ส่วนใหญ่นักศึกษาใช้ หัวเรื่องในการค้นมากที่สุด ร้อยละ 81.2 และวิธีการแก้ปัญหาในกรณีที่ ค้นข้อมูลบรรณานุกรมบทความที่ต้องการไม่พบ ส่วนใหญ่ คือ นักศึกษาค้นใหม่ โดยหาหัวเรื่องที่ใกล้เคียงแทน ร้อยละ 52.2 อัตราความสำเร็จในการค้นหาตัวเล่ม ร้อยละ 80.99 มากกว่า อัตราความล้มเหลว ซึ่งมีเพียงร้อยละ 19.01 ซึ่งตรงกับสมมติฐานข้อที่ 1 กรณีที่พบตัวเล่มวารสารที่ต้องการ นักศึกษาส่วนใหญ่พบที่ชั้นวางวารสาร ตรงตำแหน่งวารสารชื่อนั้นมากที่สุด ร้อยละ 96.3 และนำไปใช้โดยการยืม วารสารออกไปถ่ายเอกสารมากที่สุด ร้อยละ 91.8 ส่วนนักศึกษาที่ค้นไม่พบ ตัวเล่มวารสารที่ต้องการ สาเหตุเนื่องจากวารสารมีผู้อื่นนำไปใช้ภายใน ห้องสมุดมากที่สุด ร้อยละ 84.0 และวิธีแก้ปัญหาในกรณีที่ค้นหาตัวเล่มวารสาร ไม่พบ คือ เลิกค้น ร้อยละ 75.3 อัตราความสำเร็จในการค้นหาบทความวารสาร ร้อยละ 59.27 มากกว่าอัตราความล้มเหลวซึ่งมีเพียงร้อยละ 40.73 ซึ่งตรงกับสมมติฐาน ข้อที่ 2 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความสำเร็จและความล้มเหลวในการค้นหา บทความวารสาร ได้แก่ ประสบการณ์การค้นบทความวารสารภาษาไทย ความถี่ในการค้น วัตถุประสงค์ในการค้น เครื่องมือช่วยค้น และข้อมูลที่ใช้ค้น ส่วนปัจจัยที่ไม่มีความสัมพันธ์และไม่ตรงกับสมมติฐานของการวิจัย ได้แก่ ระยะเวลาที่ใช้ค้น การศึกษาความคิดเห็นของนักศึกษา พบว่าโดยเฉลี่ยเห็นว่า บุคลากร ผู้ให้บริการมีความเหมาะสมโดยรวมในระดับมาก ( = 3.51) ส่วนการให้ บริการวารสารภาษาไทยและเครื่องมือช่วยค้นมีความเหมาะสมโดยรวมในระดับ ปานกลาง ( = 2.88 และ 3.28) จำแนกตามความคิดเห็นในแต่ละด้านพบว่า ในด้านการให้บริการวารสารภาษาไทย นักศึกษาเห็นว่าช่วงเวลาเปิด-ปิดบริการ และจำนวนวารสารภาษาไทยฉบับเก่าเล่มปลีกที่ให้ยืม มีความเหมาะสมในระดับ มาก( = 3.68 และ 3.67) ส่วนระยะเวลาในการให้ยืมมีความเหมาะสมใน ระดับน้อย ( = 2.28) ในด้านเครื่องมือช่วยค้น นักศึกษาเห็นว่าบัตรดรรชนี วารสารภาษาไทย ดรรชนีวารสารภาษาไทยในหอสมุดกลางที่เป็นรูปเล่ม และฐานข้อมูลวารสารภาษาไทย โดยรวมมีความเหมาะสมในระดับปานกลาง ( = 3.43, 3.34 และ 3.08 ตามลำดับ) และในด้านบุคลากรผู้ให้บริการ นักศึกษาเห็นว่าความรู้ความสามารถของบรรณารักษ์/เจ้าหน้าที่ใน การให้บริการมีความเหมาะสมในระดับมาก ( = 3.82) สำหรับข้อเสนอแนะ ที่นักศึกษาเห็นด้วยในระดับมากที่สุด คือ ควรถอดบัตรดรรชนีวารสารที่มีสภาพ เก่า ชำรุด เพื่อนำมาพิมพ์ใหม่ ( = 4.73) ข้อเสนอแนะในการทำวิจัยครั้งต่อไป ควรมีการศึกษากลุ่มผู้ใช้ที่เป็น นักศึกษาระดับสูงกว่าปริญญาตรี อาจารย์หรือข้าราชการ และบุคคลภายนอก ที่ใช้บริการวารสารภาษาไทย หรือประเมินผลในแง่ค่าใช้จ่ายกับประโยชน์ที่ ได้รับ เพื่อทราบข้อมูลที่ช่วยตัดสินใจในการเลือกวารสารภาษาไทยเข้า ห้องสมุด และนำข้อมูลที่ได้มาพิจารณาดำเนินการปรับปรุงการให้บริการภาษาไทย ที่มีอยู่ให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น