การทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของแหล่งอาหารหยาบ และวิธีการให้อาหารผสมสำเร็จรูป (total mixed ration, TMR) ต่อปริมาณการกินได้, การย่อยได้, กระบวนการหมัก, เมทธาโบไลซ์ใน กระแสเลือด, ผลผลิตน้ำนม และองค์ประกอบของน้ำนม โดยใช้โคนมลูกผสม โฮลสไตน์ฟรีเชียน จำนวน 6 ตัว น้ำหนักเฉลี่ย 388+34 กก. ซึ่งอยู่ในระยะ การให้นมเดียวกัน และวันที่ของการให้นมเฉลี่ย 18+7 วัน จัดแผนการทดลอง แบบ 2x3 factorial arangement in a 6x6 Latin Square Design โดยมีปัจจัย A เป็นชนิดของอาหารหยาบในสูตรอาหาร TMR 2 ชนิดคือ 1) ฟางข้าว (TMRRS) และ 2) ซังข้าวโพด (TMRCC) ปัจจัย B เป็นวิธีการให้ อาหาร TMR 3 แบบคือ 1) แบบไม่อัดเม็ด 2) แบบอัดเม็ด และ 3) แบบ อัดเม็ดเสริมฟางข้าว 1 กก./ตัว/วัน อาหารทดลองมี 6 ทรีทเมนต์ประกอบ ด้วย 1) TMR ฟางข้าวแบบไม่อัดเม็ด 2) TMR ฟางข้าวแบบอัดเม็ด 3) TMR ฟางข้าวแบบอัดเม็ดเสริมฟางข้าว 1 กก./ตัว/วัน 4) TMR ซังข้าวโพดแบ ไม่อัดเม็ด 5) TMR ซังข้าวโพดแบบอัดเม็ด และ 6) TMR ซังข้าวโพดแบบ อัดเม็ดเสริมฟางข้าว 1 กก./ตัว/วัน โดยสัตว์ทดลองจะได้รับอาหารแบบ เต็มที่ (ad libitum) การทดลองแบ่งออกเป็น 6 ช่วงการทดลอง แต่ละ ช่วงใช้เวลา 21 วัน โดย 14 วันแรกเป็นระยะปรับตัว และ 7 วันหลัง เป็นระยะเก็บตัวอย่าง ซึ่งผลการทดลอง พบว่าปริมาณการกินได้อย่างอิสระ ของวัตถุแห่งของโคในกลุ่มที่ได้รับ TMRRS (13.77 กก./ตัว/วัน หรือคิด เป็น 4.06% น้ำหนักตัวต่อวัน หรือคิดเป็น 163.63 น้ำหนักตัว0.75) สูงกว่า (P<0.05) TMRCC (13.11 กก./ตัว/วัน หรือคิดเป็น 3.87% น้ำหนักตัวต่อวัน หรือคิดเป็น 155.56 กรัม/กก. น้ำหนักตัว 0.75) สำหรับวิธีการให้อาหาร TMR พบว่า ปริมาณการกินได้อย่างอิสระของ วัตถุแห้งในกลุ่มที่ไดัรับ TMR อัดเม็ดเสริมฟางข้าวสุงกว่า (P<0.01) กลุ่มที่ได้รับ TMR อัดเม็ด และ TMR ไม่อัดเม็ด (14.21, 12.73 และ 13.38 กก./ตัว/วัน หรือคิดเป็น 4.19, 3.75 และ 3.95% น้ำหนัก ตัวต่อวัน หรือคิดเป็น 186.98, 151.56 และ 158.23 กรัมต่อกก. น้ำหนักตัว0.75 ตามลำดับ) สัมประสิทธิ์การย่อยได้ของวัตถุแห้ง และ อินทรีย์วัตถุไม่แตกต่างกัน (P>0.05) ระหว่างชนิดของแหล่งอาหารหยาบ แต่วิธีการให้อาหาร TMR แบบไม่อัดเม็ด และแบบอัดเม็ดสูงกว่า (P<0.01) วิธีการให้อาหาร TMR แบบอัดเม็ดเสริมฟางข้าว (68.54, 70.22 และ 62.87 เปอร์เซ็นต์ตามลำดับ) สัมประสิทธิ์การย่อยได้ของเยื่อใย neutral detergent fiber (NDF), เยื่อใย acid detergentfiber (NDF) และโปรตีนหยาบมีค่าไม่แตกต่างกัน (P>0.05) ระดับความเป็นกรดด่าง ของของเหลวในรูเมน, ความเข้มข้นของยูเรีย-ไนโตรเจนในเลือด, ความเข้มข้นของแอมโมเนีย-ไนโตรเจนในของเหลวในรูเมน, ความเข้มข้น ของกรดไขมันระเหยได้ทั้งหมด, ปริมาณน้ำนม และผลผลิต 3.5% fat corrected milk (3.5% FCM) พบว่า มีค่าไม่แตกต่างทางสถิติ (P>0.05) ทั้งชนิดของแหล่งอาหารหยาบ และวิธีการให้อาหาร TMR เปอร์เซ็นต์ไขมันนม ไม่แตกต่างทางสถิติ (P>0.05) ระหว่างชนิดของแหล่งอาหารหยาบ แต่การให้ อาหาร TMR แบบไม่อัดเม็ดสูงกว่า (P<0.05) การให้อาหาร TMR แบบอัดเม็ด และแบบอัดเม็ดเสริมฟางข้าว (3.58, 3.16 ละ 3.16 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ) และเมื่อคิดเป็นผลผลิต กก.ต่อวัน พบว่า การให้อาหาร TMR แบบไม่อัดเม็ด และแบบอัดเม็ดเสริมฟางข้าวสูงกว่า (P<0.05) การให้อาหารแบบ TMR อัดเม็ด (0.40, 0.37 และ 0.35 กก.ต่อวัน ตามลำดับ) โปรตีนในน้ำนมไม่แตกต่าง ทางสถิติ (R>0.05) ทั้งชนิดของ แหล่งอาหารหยาบ และวิธีการให้อาหาร TMR แต่เมื่อคิดเป็นผลผลิตกก.ต่อวัน พบว่า การให้อาหาร TMR ที่ใช้ฟางข้าวเป็น แหล่งอาหารหยาบสูงกว่า (P<0.05) การใช้ซังข้าวโพด (0.44 และ 0.42 กก. ตัววัน ตามลำดับ) แลคโตสในน้ำนม และของแข็งที่ไม่รวมไขมัน (solids-not- fat, SNF) ไม่แตกต่างกัน (P>0.05) ทั้งชนิดของแหล่งอาหารหยาบ และวิธีการ ให้อาหาร TMR และของแข็งทั้งหมด (total solid, TS) ไม่แตกต่างกัน (P>0.05) ในชนิดของแหล่งอาหารหยาบ แต่วิธีการให้อาหาร TMR แบบไม่ อัดเม็ดจะสูงกว่า (P<0.05) การให้อาหาร TMR แบบอัดเม็ด และ TMR อัดเม็ดเสริมฟางข้าว (12.95, 12.40 และ 12.50 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ)