การทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของการเสริม เมล็ดฝ้ายในสูตรอาหารโคขุนที่มีต่อขบวนการหมักในรูเมน สมรรถนะการผลิต และคุณสมบัติของซาก โดยใช้โคลูกผสม อเมริกันบราห์มันจำนวน 24 ตัว ระดับสายเลือด 75% (เพศผู้ ตอน 12 ตัว เพศเมีย 12 ตัว) น้ำหนักเฉลี่ย 281.8(+,-)2.8 กิโลกรัม ใช้แผนการทดลองแบบสุ่มในบลอคสมบูรณ์ (RCBD) และ ทำการบลอคด้วยเพศสุ่มให้ได้รับอาหาร 4 สูตรคือ 1. อาหารข้น ไม่เสริมด้วยเมล็ดฝ้าย (กลุ่มเปรียบเทียบ) 2. อาหารข้นเสริม ด้วยเมล็ดฝ้าย 20% 3. อาหารข้นเสริมด้วยเมล็ดฝ้าย 40% และ 4. อาหารข้นเสริมด้วยเมล็ดฝ้าย 60% ประกอบสูตรอาหารให้มี ระดับโปรตีน และพลังงานเท่ากันทุกสูตร ใช้ฟางข้าวเป็นอาหาร หยาบหลัก โคจะได้รับสัดส่วนอาหารหยาบต่ออาหารข้นเท่ากับ 30 ต่อ 70 ในอัตรา 3% ของน้ำหนักตัว ผลการทดลอง พบว่า ปริมาณการกินได้ของวัตถุแห้งเท่ากับ 8.9, 8.9, 8.9, และ 8.4 กิโลกรัม/ตัว/วัน ในทรีทเมนต์ที่ 1, 2, 3 และ 4 ตาม ลำดับ ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) เมื่อคิดเป็น เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว อาหารสูตรที่ 4 มีปริมาณการกินได้ ของวัตถุแห้งต่ำกว่าสูตรอื่น (P<0.05) สำหรับประสิทธิภาพ การย่อยได้ โดยใช้เถ้าที่ไม่ละลายในกรดเป็นตัวบ่งชี้ (AIA) ของวัตถุแห้ง (dry matter) อินทรีย์วัตถุ (organic matter), โปรตีนหยาบ (crude protien), เยื่อใยที่ละลายในสารที่เป็น กลาง (neutral detergent fiber), เยื่อใยที่ละลายในสาร ที่เป็นกรด (acid detergent fiber) พบว่า มีความแตกต่างกัน ทางสถิติ (P<0.05) อาหารสูตรที่ 1 มีประสิทธิภาพการย่อยได้ ของโภชนะต่างๆ สูงกว่าสูตรอื่นขณะที่สูตร 4 มีประสิทธิภาพ การย่อยได้ของโภชนะต่างๆ ต่ำสุด ค่าความเป็นกรดและด่าง (pH) ในรูเมนชั่วโมงที่ 0 หลังให้อาหารมีความแตกต่างกันทาง สถิติ (P<0.05) อาหารสูตรที่ 1 มีค่าต่ำกว่าอาหารสูตรอื่น ในชั่วโมงที่ 4 หลังให้อาหาร ค่าความเป็นกรดและด่าง (pH) ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) อาหารสูตรที่ 1 มี แนวโน้มต่ำกว่าอาหารสูตรอื่น ความเข้มข้นของแอมโมเนีย- ไนโตรเจน ในชั่วโมงที่ 0 หลังให้อาหารมีความแตกต่างกันทาง สถิติ (P>0.05) โดยที่ความเข้มข้นลดลงตามระดับการเสริม ด้วยเมล็ดฝ้าย เช่นเดียวกันกับในชั่วโมงที่ 4 อาหารสูตรที่ 1 มีความเข้มข้นของแอมโมเนีย-ไนโตรเจนสูงสุดและอาหารสูตรที่ 4 มีความเข้มข้นต่ำสุด ความเข้มข้นของยูเรีย-ไนโตรเจนเมื่อทำ การตรวจวัดในชั่วโมงที่ 0 และ 4 พบว่า อาหารทั้ง 4 สูตร ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) ทั้งสองช่วงเวลา ความเข้มข้นของกรดไขมันที่ระเหยได้ทั้งหมดลดลงตามระดับของ การเสริมด้วยเมล็ดฝ้าย นอกจากนี้ผลการทดลองได้บ่งชี้ว่ากรด อะซิติคสูงขึ้นและกรดโพรพิออนิคลดลงตามระดับการเสริมด้วย เมล็ดฝ้าย สัดส่วนกรดอะซิติคต่อกรดโพรพิออนิคเท่ากับ 3.5, 3.6, 3.6 และ 3.7 ในอาหารสูตรที่ 1, 2, 3 และ 4 ตามลำดับ ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) แต่มี แนวโน้มว่าสัดส่วนดังกล่าวเพิ่มขึ้นตามระดับของการเสริมด้วย เมล็ดฝ้าย ประชากรของแบคทีเรียเมื่อทำการตรวจนับในชั่วโมง ที่ 0 และ 4 หลังให้อาหารไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) ทั้งสองช่วงเวลาสอดคล้องกับประชากรของโปรโตรซัว อัตราการเจริญเติบโตต่อวัน (กรัม/วัน) ของอาหารสูตรที่ 1, 2 และ 3 ใกล้เคียงกันและสูงกว่าอาหารสูตรที่ 4 (P<0.05) ผลนี้ เป็นไปในทำนองเดียวกับประสิทธิภาพการใช้อาหาร ส่วนประกอบ ของซากพบว่า เปอร์เซ็นต์ซากอุ่น ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ (P>0.05) อาหารสูตรที่ 1 มีพื้นที่หน้าตัดสูงกว่าสูตรอื่นแล้ว ลดลงตามระดับของการเสริมด้วยเมล็ดฝ้าย สำหรับส่วนประกอบ ทางเคมีของเนื้อมีลักษณะต่างๆ ใกล้เคียงกัน (P>0.05) แต่ อาหารสูตรที่ 3 มีการสะสมไขมันสูงกว่า และมีโปรตีนต่ำกว่า อาหารสูตรอื่น (P<0.05) และเมื่อวิเคราะห์ถึงผลกำไร พบว่าโคที่ได้รับเมล็ดฝ้าย 40% ในอาหารข้นมีผลตอบแทนดีกว่า ทรีทเมนต์อื่น