การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลการใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดในอาหารไก่ไข่และ ไก่กระทง โดยแบ่งออกเป็น การทดลองที่ 1 เพื่อศึกษาผลการใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดในอาหาร ไก่ไข่ที่ระดับต่างๆ ดังนี้ 0, 50, 75 และ 100 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนัก ต่อสมรรถภาพการผลิต ของไก่ไข่ คุณภาพไข่และผลในเชิงเศรษฐกิจ โดยใช้ไก่ไข่เพศเมียสายพันธุ์ดีคาล์บโกล์ดอายุ 22 สัปดาห์ จำนวน 1,800 ตัว วางแผนการทดลองแบบสุ่มตลอด (Completely Randomized Design) แบ่งไก่ไข่เป็น 5 กลุ่ม กลุ่มละ 5 ซ้ำ ซ้ำละ 72 ตัว ไก่ไข่จะได้รับอาหารสูตรต่างๆ 5 สูตร คือ สูตรที่ 1 : อาหารเปรียบเทียบใช้ข้าวโพด รำละเอียดกากถั่วเหลือง สูตรที่ 2 : อาหารเปรียบเทียบ ใช้ข้าวโพด กากถั่วเหลือง สูตรที่ 3-5 : อาหารผสมใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดในสูตรที่ 2 ระดับ 50, 75 และ 100 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักผลปรากฎว่าการใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพด ที่ระดับ 50, 75 และ 100 เปอร์เซ็นต์ มีเปอร์เซ็นต์ผลผลิตไข่ ปริมาณอาหารที่กิน เปอร์เซ็นต์ การตายของไก่ไข่ รวมทั้งคุณภาพไข่ ได้แก่ น้ำหนักฟองไข่ ความหนาของเปลือกไข่ ค่าฮอฟ์ยูนิต ไม่ แตกต่างจากไก่ไข่ที่ได้รับอาหารสูตรใช้ข้าวโพดแต่ประการใด (P>0.05) ในด้านสีของไข่แดงพบว่า ไก่ไข่ที่ได้รับสูตรอาหารที่ใช้มันสำปะหลังที่ระดับต่างๆ มีระดับค่าคะแนนสีของไข่แดงต่ำลงอย่าง มีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.01) เมื่อเพิ่มระดับของมันสำปะหลังขึ้นในสูตรอาหาร และไก่ไข่ที่ได้รับ อาหารผสมใช้มันสำปะหลังมีต้นทุนค่าอาหารต่อการผลิตไข่ 1 โหล ต่ำกว่าไก่ไข่ที่ได้รับอาหารใช้ ข้าวโพด (P<0.01) การทดลองที่ 2 เพื่อศึกษาผลการใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดในอาหารไก่กระทงที่ระดับ ต่างๆ ดังนี้ 0, 50, 75 และ 100 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนัก ต่อสมรรถภาพการผลิต คุณภาพซาก ของไก่กระทงและผลในเชิงเศรษฐกิจ ใช้ไก่กระทงคละเพศสายพันธุ์อาร์เบอร์เอเคอร์ ซีพี 707 อายุ 10 วัน จำนวน 1,600 ตัว วางแผนการทดลองแบบสุ่มตลอด (Completely Randomized Design) แบ่งไก่กระทงเป็น 4 กลุ่ม กลุ่มละ 5 ซ้ำ ซ้ำละ 50 ตัว ไก่กระทงจะได้รับอาหารสูตร ต่างๆ 4 สูตร คือ สูตรที่ 1 : อาหารเปรียบเทียบใช้ข้าวโพดกากถั่วเหลือง ปลาป่น สูตรที่ 2-4: อาหารผสมใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดในสูตรที่ 1 ระดับ 50, 75 และ 100 เปอร์เซ็นต์โดย น้ำหนัก ผลปรากฎว่าการใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดที่ระดับ 50 เปอร์เซ็นต์ในสูตรอาหาร ไม่มีผลทำให้ไก่กระทงมีสมรรถภาพการผลิต ได้แก่ น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น ปริมาณอาหารที่กิน และ ประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหารทั้งในระยะอายุ 10-21 วัน, 22-42 วัน, 42-49 วัน และระยะ รวม 10-49 วัน มีความแตกต่างจากไก่กระทงที่ได้รับอาหารเปรียบเทียบสูตรใช้ข้าวโพดแต่ ประการใด แต่การใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดที่ระดับ 75 และ 100 เปอร์เซ็นต์ในอาหาร มีผลทำให้สมรรถภาพการผลิต ได้แก่ น้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น ปริมาณอาหารที่กิน และประสิทธิภาพ การเปลี่ยนอาหารของไก่ทุกช่วงอายุน้อยกว่าไก่กระทงที่ได้รับอาหารปกติใช้ข้าวโพดอย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ (P<0.05) ในด้านคุณภาพซากพบว่าการใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดที่ระดับ 50, 75 และ 100 เปอร์เซ็นต์ ให้ลักษณะซากต่างๆ ไม่มีความแตกต่างจากสูตรอาหารที่ใช้ ข้าวโพด และการเพิ่มการใช้มันสำปะหลังทดแทนข้าวโพดในสูตรอาหารไม่มีผลต่อการลดราคา ต้นทุนการผลิตไก่กระทง 1 กิโลกรัม (P>0.05)