การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการดำเนินธุรกิจมังคุดของสมาชิกสหกรณ์การเกษตร เมืองจันทบุรี จำกัด และปัญหาอุปสรรคในการผลิตและการจำหน่ายมังคุด ผลการศึกษาการดำเนินธุรกิจด้านการผลิตพบว่า สมาชิกของสหกรณ์ส่วนมากปลูกมังคุดบนที่ดิน ของตนเอง พื้นที่เพาะปลูกเฉลี่ยรายละ 9.65 ไร่ ปริมาณผลผลิตเฉลี่ย 344.16 กิโลกรัม ต่อไร่ โดยปลูกมังคุดแซมกับพืชอื่น และใช้แรงงานของตนเองและครอบครัวในการทำสวนมังคุด การให้น้ำระบบน้ำเหวี่ยง และการใช้สายยางลากรดน้ำ สมาชิกนิยมใช้ปุ๋ยเคมีมากกว่าใช้ปุ๋ยคอก และนิยมใช้ยาฆ่าแมลง แต่ไม่นิยมใช้ยารักษาโรค ฮอร์โมนและอาหารเสริม โดยได้รับความรู้ ในการผลิตมังคุดให้มีคุณภาพจากการที่สหกรณ์จัดอบรมให้ ส่วนเงินทุนที่ใช้นั้นกู้ยืมมาจาก สหกรณ์ ด้านการจำหน่ายผลผลิต สมาชิกส่วนมากจะนำมังคุดบรรจุตะกร้าพลาสติกบรรทุก รถยนต์ของตนเองไปจำหน่ายที่ตลาดขายส่งผักผลไม้ในท้องถิ่น และขายให้สหกรณ์โดยการคัดเกรด ขายมากกว่าการขายคละ และรับชำระเงินค่ามังคุดเป็นเงินสด ราคาขายเฉลี่ยกิโลกรัมละ 36.91 บาท ซึ่งสมาชิกส่วนใหญ่มีความพอใจในราคาที่ได้รับ พ่อค้าที่รับซื้อมังคุดจากสมาชิกส่วนใหญ่ ได้แก่ พ่อค้าจรหรือพ่อค้าต่างจังหวัด สหกรณ์ และพ่อค้าขายส่งตลาดกรุงเทพฯ เมื่อสหกรณ์ รับซื้อมังคุดจากสมาชิกแล้วจะนำไปขายให้กับพ่อค้าขายส่ง และพ่อค้าขายปลีกตลาดกรุงเทพฯ ผู้ส่งออกพ่อค้าจรหรือพ่อค้าต่างจังหวัด และผู้บริโภค ในปีการผลิต 2540/2541 สมาชิกมี รายได้จากการจำหน่ายมังคุด เฉลี่ยไร่ละ 12,796.22 บาท มีค่าใช้จ่ายผันแปรในการผลิต และจำหน่ายมังคุดเฉลี่ยไร่ละ 5,393.10 บาท ปัญหาและอุปสรรคสำคัญที่สมาชิกสหกรณ์ประสบ ในด้านการผลิต ได้แก่ ปัจจัยการผลิตมีราคาแพง ขาดแคลนเงินทุน และมังคุดออกดอกไม่ สม่ำเสมอทุกปี ในด้านการจำหน่ายผลผลิต ได้แก่ ราคาผลผลิตต่ำไม่คุ้มค่าใช้จ่าย ขาดข้อมูล ข่าวสารด้านการตลาด และการขนส่งไม่สะดวก ดังนั้น สหกรณ์ควรส่งเสริมให้สมาชิกใช้ปุ๋ยคอก ร่วมกับปุ๋ยเคมี จัดอบรมเรื่องการป้องกันและกำจัดศัตรูพืช และการดูแลบำรุงรักษา ศึกษาความ เป็นไปได้ในการขยายสาขา หรือเพิ่มจุดจำหน่ายสินค้า หรือนำสินค้าไปจำหน่ายตามกลุ่มสมาชิก และควรประสานงานกับสหกรณ์ร้านค้าเพื่อวางจำหน่ายผลผลิตของสมาชิกสหกรณ์