การศึกษาความหลากชนิดของราเวสสิคูลาร์-อาร์บัสคูลาร์ ไมคอร์ไรซา ในดินที่เก็บมาจากสวนป่า 2 แห่ง คือ สวนป่าสัก ของสถานีวิจัยลุ่มน้ำแม่กลอง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี และสวนป่าแม่เมาะ อำเภองาว จังหวัดลำปาง และจากถุงกล้า สักจากสวนป่ากลางดง อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา และ สวนป่าท่าม่วง อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี ได้ผลว่า มี ราเวสสิคูลาร์-อาร์บัสคูลาร์ ไมคอร์ไรซา ในดินเหล่านี้ทั้งหมด 6 ชนิด คือ Acaulospora scrobiculata Trappe, Glomus aggregatum Schenck & Smith emend. Koske, Gl. deserticola Trappe, Bloss & Menge, Gl. Multicaulis Gerdemann & Bakshi, Sclerocystis microcarpus lqbal & Bushra และ Unidentified species (สปอร์สีดำ) ความ หลากชนิดและปริมาณสปอร์ของราแต่ละชนิดในดินแต่ละตัวอย่างมี ความแตกต่างกัน โดยพบว่าดินจากสวนป่าสักของสถานีวิจัยลุ่มน้ำ แม่กลอง มีความหลากชนิดและปริมาณสปอร์ของราเวสสิคูลาร์- อาร์บัสคูลาร์ ไมคอร์ไรซา มากที่สุด และสปอร์ของราทั้ง 6 ชนิดนี้สามารถเพิ่มปริมาณได้ในดินที่ปลูกข้าวโพดและกล้าสัก แต่ข้าวโพดเป็นพืชอาศัยที่ดีกว่ากล้าสัก ในกล้าสักอายุ 6 เดือนที่ปลูกราเวสสิคูลาร์-อาร์บัสคูลาร์ ไมคอร์ไรซา 6 ชนิดดังกล่าว มีการเจริญเติบโตทางด้านความสูง เส้นผ่านศูนย์กลางของลำต้นที่ระดับคอราก น้ำหนักแห้งส่วนยอด น้ำหนักแห้งส่วนราก และน้ำหนักแห้งรวม สูงกว่ากล้าสักที่ไม่ได้ ปลูกรา และส่วนใหญ่ของความแตกต่างด้านการเจริญเติบโต เหล่านี้มีนัยสำคัญทางสถิติ และราที่ศึกษาในครั้งนี้ทั้งหมดช่วย เพิ่มประสิทธิภาพในการดูดธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และ โพแทสเซียมให้แก่กล้าสัก แต่ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อ วิเคราะห์การเจริญเติบโตของกล้าสักพบว่า กล้าสักที่ปลูกรา A. scrobiculata, Gl. aggregatum, Gl. deserticola และ Unidentified species (สปอร์สีดำ) ให้คุณภาพของกล้า ไม้ที่ดีที่สุด แต่สปอร์ของรา Unidentified species (สปอร์ สีดำ) เพิ่มปริมาณในดินที่ปลูกข้าวโพดและกล้าสักได้น้อยกว่ารา 3 ชนิดแรกอย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้นโครงการปลูกป่าสักในอนาคต จึงควรนำราชนิดใดชนิดหนึ่งใน 3 ชนิดนี้ไปผลิตให้ได้สปอร์ จำนวนมาก เพื่อปลูกให้แก่รากของกล้าสัก ส่วนรา Unidentified species (สปอร์สีดำ) ควรมีการศึกษาต่อไปอีกเพื่อให้ทราบชื่อ ชนิด พืชอาศัย และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการเพิ่มปริมาณ สปอร์