การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อวิเคราะห์ สภานภาพ และขนาดธุรกิจที่เหมาะสมของสหกรณ์โคนมของ ประเทศไทย โดยรวบรวมข้อมูลฑุติยภูมิของสหกรณ์โคนมที่ ดำเนินธุรกิจขายน้ำนมดิบจำนวน 10 สหกรณ์ และธุรกิจ แปรรูปนมพร้อมดื่มพาสเจอร์ไรซ์ จำนวน 5 สหกรณ์ จาก กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ มาวิเคราะห์สถานภาพของสหกรณ์โคนม ด้วยวิธีแจกแจงหาความถี่ หาค่าเฉลี่ย และค่าร้อยละ วิเคราะห์ขนาดธุรกิจที่เหมาะสม ด้วยวิธีสมการถดถอย เพื่อ หาฟังก์ชั่นต้นทุนรวม ฟังก์ชั่นรายได้รวมและฟังก์ชั่นกำไรรวม แล้วนำข้อมูลและฟังก์ชั่นที่หาได้มาคำนวณขนาดธุรกิจที่ เหมาะสมซึ่งได้กำหนดไว้ 3 นัย คือ ขนาดธุรกิจ ณ ระดับ คุ้มทุน ขนาดธุรกิจ ณ ระดับต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยต่ำสุด และ ขนาดธุรกิจ ณ ระดับกำไรสูงสุด ผลการศึกษาสรุปได้ว่า ระหว่างปี 2534 - 2538 สถานภาพของสหกรณ์โคนมมีความ มั่นคงและสามารถขยายธุรกิจออกไปได้อีก เนื่องจากมีความ สามารถในการทำกำไรทุกปี และสหกรณ์อยู่ในฐานะที่ชำระหนี้ ได้ทุกปี เพราะมีทรัพย์สินมากกว่าหนี้สิน นอกจากนี้สหกรณ์ สามารถระดมทุนเพิ่มมากขึ้นทุกปี เมื่อวิเคราะห์ข้อมูล รายปีโดยเฉลี่ยต่อปีสหกรณ์โคนมได้ดำเนินธุรกิจขายน้ำนม ดิบและธุรกิจแปรรูปนมพร้อมดื่มพาสเจอร์ไรซ์เกินระดับคุ้ม ทุนไปแล้ว แต่ยังต่ำกว่าระดับต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยต่ำสุด และระดับกำไรสูงสุด ดังนั้นสหกรณ์โคนมควรขยายธุรกิจ ทั้งสองด้านนี้ออกไปอีก เพราะจะทำให้สหกรณ์เสียต้นทุน เฉลี่ยต่อหน่วยลดลงและได้รับกำไรเพิ่มขึ้น ส่วนการ วิเคราะห์ข้อมูลรวม 5 ปี สหกรณ์โคนมได้ดำเนินธุรกิจ ขายน้ำนมดิบเกินระดับคุ้มทุนไปแล้ว แต่ยังต่ำกว่าระดับ ต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยต่ำสุด และระดับกำไรสูงสุด ดังนั้น สหกรณ์โคนมควรขยายธุรกิจด้านนี้ออกไปอีก เพราะจะทำ ให้สหกรณ์เสียต้นทุนเฉลี่ยต่อหน่วยลดลง และได้รับกำไร เพิ่มขึ้น แต่สหกรณ์โคนมได้ดำเนินธุรกิจแปรรูปนมพร้อม ดื่มพาสเจอร์ไรซ์เกินระดับคุ้มทุน ระดับต้นทุนเฉลี่ย ต่อหน่วยต่ำสุด และระดับกำไรสูงสุดไปแล้ว ดังนั้นสหกรณ์ โคนมควรลดขนาดธุรกิจด้านนี้ การนำผลการวิเคราะห์ ไปประยุกต์ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลรายปีจะมีความเหมาะสม กว่า เนื่องจากไม่มีปัญหาเรื่องความแตกต่างของราคาใน แต่ละปี และมีความสอดคล้องกับผลการวิเคราะห์สถานภาพ