การศึกษาสมรรถภาพการขุน คุณภาพผลผลิต และผลตอบแทนทาง เศรษฐกิจของโคเนื้อเพศผู้ตอนอายุ 10-12 เดือน จำนวน 30 ตัว ใช้แผนการทดลอง 5x2 Factorial in CRD ปัจจัยแรกเป็นโค 5 พันธุ์ คือกำแพงแสน เดร้าท์มาสเตอร์ แบรงกัส อเมริกันบราห์ มัน และลูกผสมอินดูบราซิลxบราห์มัน ปัจจัยที่สองเป็นชนิด ของอาหาร คืออาหารข้นและหญ้าสด กับอาหารผสมเสร็จ ทำการขุน โคจนมีสภาพพร้อมส่งตลาดเนื้อโคชั้นสูง การทดลองที่ 1 พบว่า พันธุ์และชนิดของอาหารไม่มีผลต่ออัตราการเจริญเติบโต และ ประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหารเป็นน้ำหนักตัวเฉลี่ยตลอดการขุน (P>0.05) แต่พันธุ์เดร้าท์มาสเตอร์กินอาหารคิดเป็นเปอร์ เซ็นต์ของน้ำหนักตัวสูงกว่าโคพันธุ์กำแพงแสน และลูกผสมอิน ดูบราซิลxบราห์มัน (P<0.01) โคที่ได้รับอาหารข้นและหญ้าสด กินอาหารคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัวสูงกว่าโคที่ได้ รับอาหารผสมเสร็จ (P<0.05) โคทุกพันธุ์มีเปอร์เซ็นต์ซาก และพื้นที่หน้าตัดเนื้อสันไม่แตกต่างกันทางสถิติ แต่พันธุ์ กำแพงแสน และแบรงกัสมีเปอร์เซ็นต์เนื้อแดงจากส่วนตัดสี่ ส่วนหลักสูงกว่าพันธุ์เดร้าท์มาสเตอร์ และลูกผสมอินดู บราซิลxบราห์มัน (P<0.01) โคพันธุ์อเมริกันบราห์มันและลูก ผสมอินดูบราซิลxบราห์มันมีเปอร์เซ็นต์กระดูกเมื่อคิดจาก น้ำหนักซากสูงกว่าพันธุ์อื่นๆ (P<0.01) พันธุ์กำแพงแสน มีเปอร์เซ็นต์ไขมันแต่งเมื่อคิดจากน้ำหนักซากตำ่สุด (P<0.01) โคพันธุ์เดร้าท์มาสเตอร์มีระดับไขมันแทรกสูงกว่า พันธุ์บราห์มันและลูกผสมอินดูบราซิลxบราห์มัน (P<0.01) โคพันธุ์เดร้าห์มาสเตอร์ แบรงกัสและอเมริกันบราห์มันมีไขมัน สันหลังหนากว่าพันธุ์กำแพงแสน และลูกผสมอินดูบราซิลx บราห์มัน (P<0.01) ชนิดของอาหารไม่มีผลต่อเปอร์เซ็นต์ซาก พื้นที่หน้าตัดเนื้อสัน เปอร์เซ็นต์กระดูกและไขมันแต่งเมื่อ คิดจากน้ำหนักซาก แต่โคที่ได้รับอาหารข้นและหญ้าสดมีเปอร์ เซ็นต์เนื้อแดงจากส่วนตัดสี่ส่วนหลักสูงกว่าโคที่ได้รับ อาหารผสมเสร็จ (P<0.01) การเลี้ยงโคขุน 5 พันธุ์ที่ได้รับ อาหารทั้ง 2 ชนิดให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจค่อนข้างตำ่จนถึง ขาดทุน แต่เมื่อคำนวณเฉพาะค่าใช้จ่ายที่อยู่ในรูปเงินสด แล้วจะมีกำไร โดยพันธุ์กำแพงแสนได้กำไรสูงสุด การขุนโคด้วย อาหารผสมเสร็จให้ผลกำไรสูงกว่าการขุนด้วยอาหารข้นและหญ้า สด การทดลองที่ 2 ผลการศึกษาคุณภาพและคุณสมบัติเนื้อ พบว่า โคที่มีเลือดโคเมืองหนาวมีแนวโน้มให้เนื้อที่มีคุณภาพในการ บริโภคดีกว่าโคที่มีเลือดโคเมืองร้อน พบว่าลูกผสมอินดูบราซิลx บราห์มันมีค่าแรงตัดผ่านเนื้อสูงกว่าโคทุกพันธุ์ (P<0.01) และ มีความนุ่ม รสชาติ ความชุ่มฉ่ำต่ำกว่าโคพันธุ์อื่นๆ (P<0.01) แต่ไม่แตกต่างทางสถิติจากพันธุ์อเมริกันบราห์มัน คะแนนความ พอใจโดยสรุปของเนื้อโคกำแพงแสน เดร้าท์มาสเตอร์และ แบรงกัสดีกว่าพันธุ์อเมริกันบราห์มันและลูกผสมอินดูบราซิลx บราห์มัน (P<0.01) ชนิดอาหารไม่มีผลต่อค่าแรงตัดผ่านเนื้อ และคะแนนการตรวจชิมเนื้อทุกลักษณะ โคอเมริกันบราห์มันและ ลูกผสมอินดูบราซิลxบราห์มันมีเนื้อสีแดงเข้มกว่าพันธุ์กำแพงแสน เดร้าห์มาสเตอร์และแบรงกัส (P<0.01) แต่สีไขมันไม่แตกต่างกันทางสถิติ โคที่ได้รับอาหารผสมเสร็จมีไขมันสีขาวกว่าโคที่ได้รับอาหารข้นและหญ้าสด (P<0.05) พันธุ์และชนิดของอาหารไม่มีผลต่อความยาว ซาร์โคเมียร์ของเส้นใยกล้ามเนื้อและปริมาณคอลลาเจนในกล้าม เนื้อแต่เส้นผ่าศูนย์กลางเส้นใยกล้ามเนื้อของโคพันธุ์ อเมริกันบราห์มันและลูกผสมอินดูบราซิลxบราห์มันใหญ่กว่า พันธุ์กำแพงแสนและแบรงกัส (P<0.05)