การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษา และหาค่า ความแตกต่าง ผลของการฝึกการผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ที่มีต่อเวลา ปฏิกิริยาในนักกีฬาวอลเลย์บอล กลุ่มตัวอย่างเป็นนักกีฬาวอลเลย์ บอลหญิง ของโรงเรียนกีฬาจังหวัดสุพรรณบุรี ปีการศึกษา 2538 จำนวน 24 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ เครื่องวัดเวลา ปฏิกิริยา ที่เรียกว่า Whole Body Reaction Time Type II โปรแกรมการฝึกกีฬาวอลเลย์บอล ที่ทางโรงเรียนกีฬาจังหวัด สุพรรณบุรีสร้างขึ้น และ โปรแกรมการฝึกการผ่อนคลายกล้ามเนื้อ ของ Jacobson ใช้เวลาการฝึกทั้งสิ้น 8 สัปดาห์ ๆ ละ 3 วัน คือ วันอังคาร วันพฤหัสบดี และวันเสาร์ โดยกลุ่มตัวอย่าง จะต้องทำการทดสอบ เวลาปฏิกิริยาก่อนการฝึกและภายหลังสิ้นสุด การฝึก ในสัปดาห์ที่ 8 สำหรับอัตราการเต้นของหัวใจ และ ความดันโลหิต จะทำการทดสอบก่อนการฝึกทุกวัน นำผลที่ได้มา วิเคราะห์ โดยการหาค่าเฉลี่ย (...) ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และทดสอบค่าความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ของเวลาปฏิกิริยา โดยการทดสอบค่า ที่ (t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1. เวลาปฏิกิริยาของกลุ่มควบคุม ก่อนและหลังการฝึก ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 2. เวลาปฏิกิริยาของกลุ่มทดลอง ก่อนและหลังการฝึก แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 3. เวลาปฏิกิริยา ของกลุ่มควบคุมกับกลุ่มทดลอง ภายหลัง สิ้นสุดการฝึก แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05