การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างดินและธรณีสัณฐานและการ ประเมินสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์ของดินที่เกิดจากหินภูเขาไฟ ทำในพื้นที่ โครงการศึกษาเพื่อพัฒนาชนบทเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสร์ จังหวัดลพบุรี วิธีการศึกษาประกอบด้วยการศึกษาในภาคสนามเน้นความ สัมพันธ์เชิงกายภาพของลักษณะธรณีสัณฐานและสัณฐานวิทยาของดิน และ การวิเคราะห์ในห้องปฎิบัติการซึ่งประกอบด้วยการวิเคราะห์แผนที่ การวิเคราะห์ตัวอย่างดินทางกายภาพ เคมี แร่วิทยา และจุลสัณฐานวิทยา ผลการศึกษาพบว่าสามารถแจกแจงธรณีสัณฐานของพื้นที่ออกได้เป็น 4 หน่วย โดยมีความสัมพันธ์กับกลุ่มของดินที่พบในแต่ละหน่วยธรณีสัณฐานดัง ต่อไปนี้ คือ ในหน่วยที่เป็นเนินเขาสูงและเนินเขาซึ่งความลาดชันสูง ดินที่พบเป็นดินตื้นมากมีเศษหินปะปนในดินและมีหินโผล่ ในหน่วยที่เป็นลาดเขา ซึ่งมีสภาพผิวหน้าเป็นแบบลูกคลื่นลอนลาด ดินที่พบเป็นดินตื้นเนื้อดินเป็นดิน เหนียว มีเศษหินและก้อนกรวดปะปนตลอดหน้าตัดดิน ปฎิกิริยาดินเป็นกรดจน ถึงเป็นด่างแก่ (pH 4.5-8.6) ดินบนมีเศษชิ้นส่วนของพืชหลงเหลืออยู่มาก ดินมีปริมาณอินทรีย์วัตถุ ไนโตรเจนรวม ฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมที่เป็น ประโยชน์ และความจุในการแลกเปลี่ยนประจุบวกสูง ดินเริ่มมีพัฒนาการ และมีระดับความอุดมสมบูรณ์ปานกลาง-สูง ในหน่วยที่เป็นที่ราบธารลาวา ผุพัง ซึ่งสภาพผิวหน้าเป็นที่ราบสลับกับลูกคลื่นลอนลาด ดินที่พบเป็นดินลึก ปานกลาง เนื้อดินเป็นดินเหนียวปนกรวดตลอดหน้าตัดดิน ปฎิกิริยาดินเป็นกรดปานกลางถึงเป็นด่างปานกลาง (pH 6.0-7.9) ดิน มีปริมาณอินทรียวัตถุค่อนข้างสูงมีปริมาณไนโตรเจนรวม ฟอสฟอรัสและ โพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ และความจุในการแลกเปลี่ยนประจุบวกสูง และดินมีปริมาณด่างที่แลกเปลี่ยนได้สูงกว่าหน่วยดินอื่น ดินเริ่มมีพัฒนาการ และมีระดับความอุดมสมบูรณ์สูง ในหน่วยที่เป็นบริเวณที่ราบที่เกิดจาก อิทธิพลของธารน้ำ ดินที่พบเป็นดินลึกเนื้อดินเป็นดินเหนียวและมีชั้นสะสมดิน เหนียว (Bt) ทุกหน้าตัดดิน พัฒนาการของดินอยู่ในขั้นปานกลาง-สูง ปฎิกิริยาดินเป็นกรดจัดถึงเป็นด่างจัด (pH 4.9-9.4) ดินมีอินทรียวัตถุ ไนโตรเจนรวม ฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ ปริมาณด่าง ที่แลกเปลี่ยนได้ ความจุในการแลกเปลี่ยนประจุบวกและระดับความ อุดมสมบูรณ์ ในระดับปานกลาง ดินที่พบทั้งหมดมีพิสัยของความหนาแน่น รวมตั้งแต่ต่ำถึงสูง (1.28-2.18 Mg m(-3)) และส่วนใหญ่มีแนว โน้มเพิ่มขึ้นตามความลึกแร่ดินเหนียวส่วนใหญ่เป็นแร่ในกลุ่มสเมกไทต์ และเคโอลิไนต์ และพบชั้นสะสมแคลเซียมคาร์บอเนตในดินที่มีวัตถุ ต้นกำเนิดดินมาจากหินบะซอลต์ หน่วยดินที่พบในหน่วยธรณีสัณฐานของภูเขา ไฟเหล่านี้จัดอยู่ในอันดับอัลฟิโซลล์ มอลลิโซลส์ และเอนติโซลส์ สมรรถนะความอุดมสมบูรณ์ของดินจำแนกได้เป็น 9 หน่วย คือ Cd, Cdv, Cdh, Cbd, Cbdv, Cdhk, CCdhk, CC(...)dh และ C(...) C(...)dh ดินส่วนใหญ่มีศักยภาพในการผลิตพืชไร่ที่ดิน (N-II) และทำเป็นทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ถาวร (L-IและII) นอกจากบริเวณที่ราบลุ่ม ที่เกิดจากอิทธิพลน้ำเป็นบริเวณไม่กว้างขวางนักที่มีศักยภาพในการปลูกข้าว (P-II)