การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบถึงรูปแบบและวิธีการทำเกษตรผสมผสานของ เกษตรกรดีเด่นสาขาเกษตรผสมผสานระดับจังหวัดของเกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตลอดจน ศึกษาการดำเนินชีวิตประจำวัน การปฏิบัติงานในแต่ละวัน สภาพเศรษฐกิจ สังคม ของเกษตรกร ดีเด่น และศึกษาถึงปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อการประสบความสำเร็จของเกษตรกรดีเด่นแต่ละคน ในการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยศึกษาจากประชากรคือเกษตรกรดีเด่นสาขา เกษตรผสมผสานระดับจังหวัดปี 2539 ประชากร 10 คน จาก 10 จังหวัด เก็บรวบรวมข้อมูล โดยใช้แบบสังเกต และแบบสอบถาม โดยผู้วิจัยจะเข้าไปศึกษาในพื้นที่ด้วยตนเอง ผลการวิจัยที่เกี่ยวกับลักษณะส่วนบุคคล สภาพเศรษฐกิจ สังคม ของเกษตรกรดีเด่น ทั้ง 10 คน พบว่าเกษตรกรดีเด่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือทั้งหมด เป็นเพศ่ชาย มีอายุเฉลี่ย 54.9 ปี สภาพสมรสแล้วทั้งหมด การศึกษาเฉลี่ย 5.1 ปี จำนวนบุตรโดยเฉลี่ย 3.3 คน จำนวน แรงงาน ในครอบครัวโดยเฉลี่ย 3.1 คน รายได้เฉลี่ยต่อปี 285,800 บาทต่อครอบครัว พื้นที่ ถือครองโดยเฉลี่ย 41.5 ไร่ การใช้ที่ดินในการทำเกษตรผสมผสานเฉลี่ย 21.7 ไร่ หนี้สิน โดยเฉลี่ย 195,800 บาท ต่อครอบครัว ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์เป็นเจ้าหนี้ จากการศึกษาถึงรูปแบบการทำเกษตรผสมผสานของเกษตรกรดีเด่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้ง 10 คน พบว่าเกษตรกรดีเด่นทุกคนทำการเกษตรในรูปแบบเดียวกันที่เรียกว่าการเกษตรผสมผสาน แบบเป็นการค้า รูปแบบที่เกษตรกรดีเด่น 9 ใน 10 คน ทำเป็นเกษตรผสมผสานในลักษณะสมบูรณ์แบบ คือเป็นเกษตรผสมผสานที่ประสานกิจกรรมหลายๆ อย่างเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบกล่าวคือ ทำกิจกรรมหลายๆ อย่างร่วมกันโดยคำนึงถึงการเกื้อกูลกันในระบบ สำหรับวิธีการทำเกษตร ผสมผสานนั้นมีกิจกรรมที่ดำเนินการในฟาร์มหรือในสวนของตนเองที่เหมือนกันคือ การปลูกพืช ผักสวนครัว การขุดบ่อเลี้ยงปลา การปลูกไม้ผลและการทำนา แต่ในการดำเนินกิจกรรมการเกษตร ของเกษตรกรดีเด่นแต่ละคนจะไม่ใช่มีกิจกรรมเพียงเท่านั้น ยังมีกิจกรรมเสริมเข้าไปในกิจกรรม หลักอีกหลายชนิด เช่น การปลูกข้าวก็มีการเลี้ยงปลาในนาข้าว การปลูกไม้ผลก็จะทำปศุสัตว์ ร่วมด้วย อย่างไรก็ตามจะเห็นได้ว่าเกษตรกรขุดบ่อเพื่อเลี้ยงปลาไว้กินและขาย ทำนาปลูกข้าว เพื่อกินเองเป็นหลัก ปลูกไม้ผล และที่นิยมปลูกกันมากเช่น มะม่วง กล้วย มะนาว มะขาม เป็นต้น เกษตรกรจะทำการเลี้ยงสัตว์ไว้ในฟาร์มหรือในสวนร่วมกับกิจกรรมอื่นๆ เช่น การเลี้ยงเป็ด ไก่พื้นเมือง และการเลี้ยงวัว เป็นต้น จากการศึกษาถึงปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของเกษตรกรดีเด่นทั้ง 10 คน ที่เหมือนกัน ทุกคนคือ เกษตรกรต้องการที่จะมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นต้องการมีรายได้ตลอดปี และต้องการลด ค่าใช้จ่ายในครอบครัวในเรื่องอาหารและที่เป็นปัจจัยที่สำคัญสุด ที่ทำให้เกษตรกรดีเด่นทุกคน ประสบผลสำเร็จ คือ ลักษณะเฉพาะตัวของเกษตรกรดีเด่นกล่าว คือ มีความขยัน อดทน ประหยัด และใฝ่หาความรู้อยู่ตลอดเวลา ส่วนปัจจัยอื่น เช่น สภาพพื้นที่ ความสมบูรณ์ของแหล่งน้ำ ระบบน้ำ และระบบชลประทาน และเงินทุนไม่มีผลต่อความสำเร็จมากนัก แต่จะมีผลต่อรูปแบบ ของเกษตรผสมผสาน นอกจากนี้ปัจจัยในเรื่องของรัฐที่เข้ามาส่งเสริมหรือเข้ามาช่วยเหลือ ก็มีผลอย่างมาก โดยเฉพาะเรื่องชนิดของกิจกรรมต่างๆ ในฟาร์มหรือในสวนจะเห็นได้จาก กรณีของเกษตรกรดีเด่น 5 คน ใน 10 คน จะเข้าร่วมโครงการปรับโครงสร้างระบบการ ผลิตการเกษตรของกรมส่งเสริมการเกษตรอย่างไรก็ตามเกษตรกรที่เข้าร่วมทั้ง 5 คน จะเข้า ร่วมโครงการหลังจากที่ทำเกษตรผสมผสานไปแล้ว จากการศึกษายังพบอีกว่า เกษตรกรดีเด่นทุกคนเป็นคนที่มีความรู้ด้านค้าขาย ชอบทดลอง ชอบติดต่อกับเจ้าหน้าที่ส่งเสริมอยู่เป็นประจำ นอกจากนี้ แรงบันดาลใจที่ทำให้เกิดแนวความคิด ในการทำการเกษตรอีกอย่างหนึ่งก็คือ รายการด้านการเกษตรในทางวิทยุโทรทัศน์ และวิทยุ กระจายเสียง