วิทยานิพนธ์เรื่อง ความขัดแย้งอันเกิดจากการจัดการ ทรัพยากรน้ำของรัฐ : กรณีศึกษาอ่างเก็บน้ำแม่สาร อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึงสาเหตุและแนวโน้มของ ความขัดแย้งจากการจัดการทรัพยากรน้ำของรัฐ และวิเคราะห์ ความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทของรัฐในการจัดการทรัพยากรน้ำกับ ความขัดแย้งที่เกิดขึ้น นอกจากนั้นแล้วยังศึกษาการจัดการตาม นโยบายด้านทรัพยากรน้ำของรัฐว่ามีประสิทธิภาพในการจัดการ เพียงใดและศึกษาถึงผลกระทบที่เกิดจากการดำเนินการตาม นโยบาย รวมทั้งศึกษาหาหนทางที่เหมาะสมในการแก้ไขปัญหา ความขัดแย้งในเรื่องทรัพยากรน้ำ โดยมีสมมติฐานการศึกษาว่า การจัดการทรัพยากรน้ำในท้องถิ่นโดยการรวมอำนาจการจัดการ ไว้ที่หน่วยงานของรัฐแต่ฝ่ายเดียวนั้นจะเป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิด ความขัดแย้งขึ้น การที่จะแก้ไขปัญหาได้จะต้องสร้างกลไกการ มีส่วนร่วมของคนท้องถิ่นในการตัดสินใจดำเนินการใดๆ เกี่ยวกับ ทรัพยากรน้ำของท้องถิ่นเอง การศึกษาครั้งนี้ได้เลือกผู้ใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำแม่สาร เป็นพื้นที่ศึกษา เนื่องจากเป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางซึ่งจะเป็น ตัวแทนของอ่างเก็บน้ำขนาดกลางซึ่งมีอยู่มากทั่วประเทศได้ นอกจากนี้แล้ว อ่างเก็บน้ำขนาดกลางมีผลกระทบที่เกิดจาก โครงการส่งผลต่อวิถีชีวิตชุมชนท้องถิ่นที่เป็นผู้ใช้น้ำอย่าง กว้างขวางอีกด้วย วิธีการศึกษาได้เลือกใช้การเก็บข้อมูลจากผู้ใช้น้ำ อ่างแม่สาร จำนวน 300 ตัวอย่าง รวมทั้งการเก็บข้อมูล จากกลุ่มผู้นำชาวบ้านและการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่รัฐผู้รับผิด ชอบอ่างแม่สาร โดยวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลเกี่ยวกับบทบาท และแนวทางการจัดการทรัพยากรน้ำ และประวัติศาสตร์การ จัดการน้ำซึ่งเป็นข้อมูลที่วิเคราะห์จากเอกสาร ผลจากการศึกษาสรุปได้ว่า แต่เดิมนั้นชาวบ้านในลุ่ม น้ำแม่สารนั้นมีการพัฒนาระบบการจัดการทรัพยากรน้ำของ ท้องถิ่นในลักษณะองค์กรเหมืองฝายที่มีหน้าที่จัดการการใช้น้ำ ในชุมชนของตนเอง ต่อมาบทบาทการพัฒนาของรัฐได้แผ่ขยาย เข้ามาถึงชุมชนจนเกิดโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่สารขึ้น และได้มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการจัดการน้ำของชุมชน โดยปรับเปลี่ยนบทบาทของชุมชนเดิมที่มีต่อการจัดการทรัพยากร น้ำของตนเองมาเป็นการจัดการโดยมีหน่วยงานรัฐเป็นศูนย์กลาง ซึ่งหลังจากที่ได้สร้างอ่างเก็บน้ำแม่สารขึ้น อ่างเก็บน้ำแม่สาร มีปริมาณน้ำเก็บกักน้อย กลุ่มผู้ใช้น้ำไม่สามารถบริหารจัดการ น้ำได้อย่างเต็มที่ ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาข้างเคียงตามมาอีกมาก มาย ความล้มเหลวของอ่างแม่สารทั้งในแง่ประสิทธิภาพ, ปริมาณน้ำ และในแง่การบริหารจัดการโดยรัฐทำให้กลุ่มผู้ใช้ น้ำมีความรู้สึกไม่พอใจ ความไม่พอใจนี้เป็นจุดเปลี่ยนแปลง แนวความคิดและทรรศนะที่ชาวบ้านมีต่อบทบาทด้านการพัฒนา ของรัฐ และเกิดความรู้สึกเปรียบเทียบการจัดการ โดยมีผล ว่าชาวบ้านพอใจการจัดการน้ำในระบบเหมืองฝ่ายเดิมมากกว่า การจัดการน้ำภายใต้ระบบชลประทานรัฐซึ่งมีอ่างแม่สารเป็น กลไกการจัดการน้ำ การศึกษาครั้งนี้ได้เสนอแนะประเด็นปัญหาความขัดแย้ง ที่เกิดจากการจัดการทรัพยากรน้ำ ในกรณีศึกษาอ่างเก็บน้ำแม่สาร อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน โดยการพิจารณาจุดอ่อนและจุดแข็ง ของฝ่ายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อกำหนดบทบาทที่เหมาะสม การ ศึกษาได้ชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาการจัดการน้ำควรพัฒนาแบบองค์ รวม ทั้งเรื่องน้ำ ดิน ป่า ควรต้องดำเนินควบคู่กันไป การ รวมตัวกันของผู้ใช้น้ำควรดำเนินการเหนือระดับเหมืองฝ่ายคือ เป็นเครือข่ายระหว่างเหมืองฝายต่างๆ ตลอดลำน้ำแม่สาร นอกจากนั้นควรมีการพัฒนาองค์กรเหมืองฝ่ายที่อ่อนแอลงให้ มีความเข้มแข็งขึ้น ในส่วนของภาครัฐนั้นจะต้องปรับเปลี่ยน บทบาทโดยสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมมากขึ้น เพื่อสร้าง ความเข้าใจและลดความขัดแย้งที่จะเกิดจากการจัดการ ทรัพยากรน้ำของรัฐ ที่สำคัญคือ รัฐต้องทบทวนนโยบายการ พัฒนาใหม่ และปรับเปลี่ยนอุดมการณ์การพัฒนา โดยยอมรับ การมีอยู่ของอำนาจชุมชนและวัฒนธรรมชุมชน และส่งเสริม ให้เกิดการพัฒนาจากรากฐานเดิมของชุมชนให้มากที่สุด